چاپ

آزمندانِ ستمگر

  
114
اَگَرُت گاه ضرور افتد پول
پولِ نَفْعى است در اين‏جا معمول
امّا بى زيرِ سَرى[604] نيست قبول[605]
اوّلِ بارْ به‏اميدِ خدا
بِه گِدايى بفرستند تو را
115
پول‏دارَىِ جُلِ[606] غُزِى‏مون‏ديدنيه[607]
حاجىِ ريشِ بُزِى‏مون ديدنيه
خِرت و پِرت‏اى دُزِى‏مون[608] ديدنيه
با ريش و لُكِ[609] پيشونى‏ش گول‏مى‏زَنَه[610]
تَه‏ريشو، چيشكِ سه شى پول مى‏زَنَه[611]
116
پول اگر خواستى از حاجى وام
حاجى افكنده به‏راهَ‏ت صد دام
ديگو[612] و لِبدو[613] و تَه خونه‏تو[614] تمام
يَى‏كُلُمبه[615] مى‏چَقَّه[616] با سَر و بَرُت
يَى كُ‏لَى[617] ...رِ خرى مى‏ذارَتِ سَرُت[618]
117
تَه خونَه‏ت[619] يك‏جا گُذارى اَ گِرُو[620]
يا فروشى سَلَفِ گندم و جُو
چون رَسَد وعده، رها ساز و بُرُو
مسجدى جوى و درونُ‏ش جا كُن
بعد از اين تَركِ چنين سُودا كُن
118
كَلَكِى مى‏زَنَه و صيغه‏ش مى‏خونَه
تومنى نُه‏زار و دَه شى مى‏سونَه
گُى‏بِى‏گُى[621] ميات[622] و چيشَك ميدَتِ[623] خونَه
بَلْكه بى‏دَغدغه و كَشَه و رَشَه[624]
هر چه ديد آرومَكى بالا بِكَشَه[625]
119
پيش‏فروش گَر بُكُنى گندم و جُو
يا گُذارى پاتيل[626] و كاسه گِرُو
سَرِ پرداخت، رها بكن و بُرُو
كِنْجَه كِنْجَه‏ت[627] مى‏كُنَن روشو وانَدِه[628]
اَ سگِ لاس[629] بِده و اَ اينا نَدِه[630]
120
كام‏شون خوب كه گرديد روا
با دروغ و با فريب و با ريا
هرچه بود، بُرد و مايم[631] شديمِ[632] گدا
حاجى كَرد اَ تو بَرِ تَش نيمه پَزُم
كُركُراجُ‏م[633] كُرُچيد[634] تا تو شَغَزُم[635]
121
تا پوسُ‏ت[636] خيكى[637] نكَنن،وِل‏نمى‏دَن
اَز سه چار تى هِرَس‏و[638] دل نمى‏دَن
دل زِ يك سه چارَكى[639] پِشْكِل[640] نمى‏دَن
خوسَرى[641] او پولو[642] فراهم نمى‏شه
هرچى‏شَم[643] بالا بكشن كم نمى‏شه
122
زود جاكَن شو كه حاجى پى‏ت[644] مى‏بُره
سوغونُ‏ت[645] مى‏گيره‏و خونُ‏ت مى‏خوره
مَگه نَشنُفتى[646] كه ميكروبِ خوره[647]
از تو بينى‏ت تا تو پيزى‏ت[648] كُل‏كُل[649]
مى‏خوره هم‏چو مُوروكِ[650] مغزِ چُكُل؟[651]
123
شَه بوگو[652] حاجى نبودى اَروا[653] ...نُ‏ت
قاچاغات بَستىِ بندِ تومونُ‏ت[654]
خوب‏سبك‏شدسَكَلِ[655] اُسُغونُ‏ت؟![656]
كه اَ دوزخ زودى گُرگُر[657] بكنن
تَشْ‏گِ‏رَى اَلّا قلى لُر بكنن[658]
124
حاجىِ گولو گولو بودى،[659] بگو خُب
بَتَر از اِسْقِلِ جودى،[660] بگو خُب
پيرَنِ[661] كعبه رِبودى، بگو خُب
چيش‏وچارُت[662] خُ[663] پى‏كُول[664] داشت،نديدى
او كه سنگُ‏ش مى‏زدى، خودُت بودى[665]
125
خوردنِ خونِ كسان مى‏بايد
تا چنين مال بِه‏هم گِرد آيد
نَنَه كُلْثوم چه خوش فرمايد:
موش مى‏شَن[666] زيرِزمين كُت[667] مى‏كُنَن
پولا غُند[668] مى‏كنن و لُپْ[669] گُتْ مى‏كُنَن
126
نَه خورد نَه به‏كسان مى‏بخشد
نَه دهد آب و نَه نان مى‏بخشد
جز همو كَپَك‏و[670] كه جان مى‏بخشد
لاشِ[671] مُرده‏اش اَ بيابون بُردَن
خرو دُم زد، سگِ گُشنا[672] خوردَن
127
پَك و پيلا[673] همه،يَى‏هو[674] در اومد
نوتِ[675] لِه‏كرده، پولى[676] نو در اومد
بيجَكى[677] مُرژَنه[678] خورداُو[679] دراومد
لولِ[680] مُرده‏خورا شد و گوركَن‏و
دولتش وامى‏ليسيد و شوگرِ زن‏و
128
شَه بيگين[681] از زيرِ گِل كِشِكى‏بزن[682]
از پسِ نَك و ناخالا چِشكى بزن[683]
اَگه زورت مى‏رَسه جيكى بزن[684]
كه دارَن پولا مى‏خورن زَن‏وش[685] مى‏گان
حُرمَتِ ريشِ سفيدُت نمى‏پان
129
نَزَد از بَهْرِ خدا، گاه قَدَم
نَه رَهِ مكَّه بَلَد بُد، نَه حَرَم
خوب شد باز، كه دُم كرد عَلَم
زين چه بهتر كه نشد خيرالحاج
وَرْنَه مى‏خواست زِ يك عالَم باج
130
جَغَلُو[686] از دَغَلى مى‏انديش[687]
كه خودِ تَسْبى[688] و انگشتر و ريش
شده گرگ و خوابيده اَ تو پوسِ ميش[689]
كُلى‏لَتى[690] دارد و پُى[691] بى‏جوراب
روش خراب و تو خراب، اُلْگو خراب
131
يَى بياضى[692] داره و فوت مى‏كنه
چون چِناسْكِ[693] بَدو[694] سوت‏سوت مى‏كنه
لُوشِ[695] هم مى‏زَنه و شوت‏شوت‏مى‏كنه
خرسِ چَنْگُ‏ش[696] بيا،اُورون[697] مى‏كنه
اِى خُلو[698] اَنْگُلِ[699] شيطون مى‏كنه
132
بُوآ اين رنج مرا مى‏راند[700]
كه همه‏ش غَلَط و پَلَط مى‏خواند
همه پوچ است خدا مى‏داند
اِى بِرى سرمايه‏ى بازارُ شَه[701]
اِى هَمى راس و وارَسا، رُو كارُ شَه[702]
133
آخر اين غُصّه مرا ميراند[703]
كه هَمى[704] ذِكْرِ خَفى مى‏خواند
باطنُ‏ش را كه خدا مى‏داند
عهدِ اين خلقْ شكستن بهتر
رشته‏ى مِهْر گُسَستَن، بهتر
134
روزها خواندنِ قرآن دارد
شب، چِها در پَسِ دُكّان دارد!
به‏خيالِ خودش ايمان دارد
بادِ تَدْليس،[705] زِ ريشُ‏ش خيزد
حُقَّه از داغِ جَبينُ‏ش[706] خيزد
135
از همان طايفه‏اش مى‏انديش
كه گُذاريده چو بُز، يك گَز ريش
گُرگ پيدا شده در كِسْوَتِ ميش
گَشْتَه ابليس بِه مَكْرُش تسليم
روبَه آورده بِه پيشُ‏ش تعظيم
136
او كه سَر كَرده و سَر جُنبان است
بَگ و آغا و بزرگ و خان است
بُنِ دارايى و آب و نان است
چيشِ نون بُريدَه‏شِ كَله‏ى سَرُ شَه[707]
اَ كسى ميده كه بِختَرتَرُ شَه[708]
137
آن كه انبار نمايد گندم
مى‏كند بارِ گِران بَر مَردُم
در پَسِ چالَه كند هى غُم‏غُم
صبا[709] گندم‏مَنى[710] صنّار[711] اَ روشَه[712]
پولى دَه پول تو هوا بَرَمِ توشَه[713]
138
حالْ يك عده‏ى قِرطى مَسْلَك
كه ندارند بجز دوز و كَلَك
چه‏شد آن چوب و كجا رفت فَلَك؟
كه اگه گُو[714] مى‏زدى، باره[715] مى‏زد
اَ بونَه‏ى[716] وُهْل[717] مى‏زدى قارَه[718] مى‏زد[719]
139
بعضِ‏شان[720] طايفه‏ى اَعيانند
ليك آن‏ها خرِ خود مى‏رانند
حالِ بيچاره كجا مى‏دانند؟
جز طمع نيست در آن‏ها پيشه
زده بر ريشه‏ى مردم تيشه
140
دشمنِ خَلقِ خدايند اين قوم
فرق تا پاىْ جفايند اين قوم
قاتلِ ما و شمايند اين قوم
اَلْحَذَر، اَلْحَذَر از اين مَردُم
جانِ من درگُذر از اين مَردُم
141
يا همه‏ش بار بِرى يَز[721] مى‏كنه
يك‏من‏اُوتَلخو[722] شَه‏كاغذمى‏كنه[723]
راه قاچاق‏فروشا همه‏ش گَز مى‏كنه
روز كه شد رنگِ مسلمون داره
شُو كه شد بَرَكِ[724] بيابون داره
142
زور ميگَن، سَر مى‏بُرَن، راه مى‏زَنَن
سَرِ راه كور و شَلا، چاه مى‏زَنَن
چارتا بار، مالِ بى‏سَر و پا مى‏زَنَن
كيسه‏شون خُشْكَه ونَم‏تُكْ[725] نداره
پَسَلاش[726] سِفْتَه[727] كه جَى[728] سُك[729] نداره
143
جَغَلُو،[730] شهرى كه مَرداش دَغَلَ‏ند
چار تا بدبختِ دِگَم،[731] كوروكَچَلَ‏ند
يا چُلاغَن، يا گُرسنه، يا شَلَ‏ند
بِه كه زودتر بميريم و نَشينيم
تا خان و آغا و بَگ، دِگَه نبينيم
144
كاشكه خيبرگيرا[732] زودتر مى‏مَدَن
سُرخ و سُوزَىِ پَسِ سَنْگر مى‏مَدَن[733]
از بِزَنگاه چُدَنى در مى‏مَدَن[734]
تا اِى خان كوفتيا[735] از سَرومو واشَن[736]
اَى خدا فِرزى بُجُنْبَن اَ پا شَن[737]
145
كه تا بَدتر نشده كارى بُكُنَن
با تَرَقّ‏ى[738] بَدو[740] [739] غارغارى بُكُنَن
اَ سَرِ دَمْ‏دارا اُوسَرى[741] بُكُنَن[742]
خان و خِنْگا[743] شو هَه[744] چِنْگَك[745] بِزَنَن
رو پوسِ كُمُ‏شو پِلِنْگَك[746] بِزَنَن[747]
146
با چنين ذَم كه نمودم فِى الحال
نَبُوَد خالى از اربابِ كمال
هست در وى بَسى ابطال رِجال
گَرچه گويند كه اين افسانه است
اى بَسا گنج كه در ويرانه است
147
ليك چون گَشته خريّت معمول
نيست اَنْدَر خورِ اربابِ عُقول
لاجِرَم خانه نشينند و مَلول
بايد از مردمِ خر كرد فرار
زَاحمقان، دور ببايد ناچار
148
اَ زيرِ بارِ جفائيم همه‏مون
پَتى[748] و گُشْنَه‏گِدائيم همه‏مون
راس بِگَم،[749] بى‏سَر و پائيم همه‏مون
تا خاسيم[750] گُرگُر و لُم‏لُم[751] بكنيم
بايه دَم نزنيم و پى گُم بكنيم
149
يا صدامونِ گوشِ اُسا نمى‏رَسَه
يا كاراش خيليه و اَ ما نمى‏رَسَه
شَه بِگين[752] كارِ ما اَ فردا نمى‏رَسَه
زودترى اُسا مُچُ‏ت بِزَنِ بالا[753]
شهر و دِه پاك كُن از نَك و ناخَلا[754]
150
بِرَسين اَ كارا[755] تا غِرغُو[756] نكنن
چارتا گُشْنه‏ى بى‏تومون[757] هُو نكنن
همسادا[758] ئى همه اُشْتُو[759] نكنن
تا اَلُومون[760] نَزَنَن شُو بى‏بوروز[761]
با همون فِشْ‏فِشه‏هاىِ خونَه‏سوز
151
پَسِ ميزَم[762] خُ همه‏ش باد و فيسَه[763]
كه‏نَه‏تَز[764] مى‏شْنُفَه‏ونَه‏مى‏نْويسَه[765]
تَه ميگَه:[766] نفت پيشِ انگليسَه
ميگى:من‏نفت نماخوام،دُزُم‏بگير[767]
ميگَه: دُز[768] خونگى بوده، لاشِ تو بگير[769]
152
همو لُبّ‏و[770] جانَك[771] و بَداُغُرَه[772]
چى بَلَد نيس، هُنَرُش هِرّ و كِرَه[773]
تُركِ تَه كَلَه تاسو، نَرمَه‏بُرَه[775] [774]
مى‏شَه‏چار شى بيدى‏وُ اُ بوگوروزى[777] [776]
وى‏نَه‏سى[778] تا تَش و دودُش بوسوزى[779]
153
زين سخن رشته گُسَستَن بهتر
خامه[780] زين نامه شكستن بهتر
دَك و دَْنُ‏م[781] بُوآ،[782] بَستن بهتر
كه اَگَه گُل بُكُنه گفته‏ى ما
لَوَر[783] ُم مى‏زَنَه[784] نَنَه‏ى مَه‏دُزْما[785]
154
جَغَلُو[786] چُپُقو تَشُ‏ش كن تا بيات
تا شوتى‏ش بزنم و هوشُ‏مِ جا بيات
تا همه‏ى درد و دِلا يادِ ما بيات
كه همه‏ى گُفْتَنيا، كهنه و نو
چى‏ىِ تَه‏ش نَذارَم و بِدَمِ هَلُو[788] [787]
155
شب نِشينىِ جوانانُ‏ش چيست؟
دو سه شى[789] دِشْلِمَه،[790] پُختى چائى‏ست[791]
يكى‏شون يَى‏غازِ[792] تَه كيسَه‏ش نيست
يَى قِلِفْتى[793] دُزيدَن از نَنَه‏شون
شَرا و خوره[794] بريزه هَمِى تَنَه‏شون[795]
156
جِمِزِ[796] هندونَه و خربزه‏شان
لور[797] وُ خشخاش‏وُ چغندر مَزه‏شان
شامِ‏شان اُوبَنَه[798] و تُرْبيزَه‏شان[799]
لب‏شون تَر بشود، ديدنى است
تو اينا جَر[800] بشود، ديدنى است
157
آدم از بو عَرَقو گِزگِزَه[801] شَه[802]
لور[803] و خَشْخاش و چُغُنْدَر مَزَه‏شَه
يا خيارين[804] و سَرِ تُرْبيزَه‏شَه
يا كبابى كه زِ سِفْتى‏ست چُماق
نَه اَ توش گوشْتَه، نَه سبزى، نَه سُماق
158
وقتِ ورزش سه نفر اَرْغَه‏ى[805] گَپ
پا برهنه مى‏جى‏كَن لَپ لَپ لَپ
اسمِ بازى‏ش: ... خَر چُلَپ چُلَپ
مى‏خوابَن تَپ‏تَپو رُو رُو مى‏كنن
يا صَدى خر يا صدى گُو مى‏كنن
159
همو بهتر كه از اين جَرگَه[806] دَرَند
تو رَوال[807] و غيچِ كارِ دِگَرَند
از قاب و نَرد و وَرق بى‏خبَرَند
از مَرامِ بَدِ زشتو دورند
از چَپ و چوپِ سياست كورند
160
زنِ بدبختو و لافِ[808] شِپِشو
امنيه‏ى[809] لَش[810] پسره‏ى چاغوكَشو[811]
كُتِ واويلا،[812] اُجاقِ بى‏تَشو[813]
هركَه ديد بُرْقْ[814] نكَشيد،تُفِ تو ريشُ‏ش
هَمو بدبختو به جى[815] قوم و خويشُ‏ش
161
چون شبِ جمعه شود، خاله پيره‏زن
مى‏زَنَدجار[816] كه:اوى[817] نَنَه‏ى[818] حسن
مسجدِ جمعه ميگَن گِردو ميدَن
لُوچَكُ‏ت[819] پات كن و خيز كن تا بِريم
اَگَه پِرْمَه[820] بكنيم، جاش مى‏بينيم
162
اَ تو مسجد مى‏شينَن بعدِ نماز
از سَرِ سير ميگَن تا تَه پياز
ميگَه مؤمن بيا اُوسى‏ش[821] بِنْداز
كه دَهَنْ‏خونى و خرمن بكوفيم[822]
گوشت و پوس بُكُنيمِ جوغَن[823] و بكوفيم
163
شبِ ماهِ رمضان وقتِ دعا
مى‏زند بَر درِ هر خانه صدا
هَمْسَدَه![824] كى نَپَه[825] كَردن مونَجا؟[826]
على پَمْبَى،[827] مونَجَى[828] اولى گفت
جارِ بچّامو[829] زدم مَز نَشْنَفت[830]
164
تا علمدار بُوَد منبررُو
باز يك نرخ بُوَد دوغ و دوشُو[831]
باشد اين‏سان سُخَنُ‏ش با خر و گُو
مى‏كُشى رِشْك[832] و شپش كه نَغُروشَه[833]
صبا صُوب[834] باز پيرَنُ‏ت[835] نوزْگِ[836] توشَه
165
هرچه شد مى‏خونَن و بَلْغور[837] مى‏كنن
آيه با هر چى رسيد جور مى‏كنن
جَى كه[838] روشن بكنن، كور مى‏كنن
يَى چيا[839] ميگَنِ رو منبر كه نگو
پَتَه‏راتَى بى سَر و بَر[840] كه نگو
166
از خراسان كه اومد، ديدم من
بسته بود لَتَه‏ى سُوزى[841] گردن
اَ جُلُوش چُووشى[842] مى‏خوند، مُلا حسن
هى ماچُ‏ش كَردن و اُرْدَن اُلُلُك:[843]
كاكا[844] خوب اُسُغونُ‏ت[845] كردى سبُك؟![846]
167
من شَه گفتم[847] كه: بُوآ مَشهَد اَ كجاست؟
گُنبد از بَهرِ كِه آن گوشه بپاست!؟
گفت: مشتون نمى‏شَه،اِى‏كارِ صباست[848]
معصومه‏ى قوم[849] نونَ هَف مَئدى[850] ميدَن
مَشَدَم سوخته[851] تا سى شى[852] مى‏خرن
168
ما مى‏رفتيم خودِ راه تون‏وطَبَس[853]
دُزا[854] راه بسته بودن از پيش و پَس
زورِتِشْنه‏ى شاشومو[855] مى‏فْتيدِ[856] بَس[857]
اِى[858] كِرَشْكى[859] كَفَه،[860] سُوغونُ‏مو[861] گرفت
قربونِ آغا بِشَم[862] جونومو[863] گرفت
169
ما خُ از تَه نمى‏رفتيم اَ مَشَد[864]
تَشِ جونُ‏ش بگيره زَنِكَه‏ى بَد
بَس كه مَشَد مَشَدِ زورَكى زد
چيشِ‏هم‏چيشى[865] گوشِ‏ضيفُو[866] كرديم[867]
خرِ شى‏نَى[868] خريديم، رُو كرديم[869]