1640) لُكُنه = )لُك = چيزِ گُنده و ناتراشيده )طع 1038) + نه‏مخففِ انه پسوندِ اتصاف( آدم و يا شيى ناموزون و بى‏قواره )جهرم، 329)
1641) لُكُنه‏ش مى‏كنن = گِرد و قلمبه‏اش مى‏كنند
1642) گُت = بزرگ )طع، 974) / بزرگ، چاق، تنومند، فربه )گُت بزرگِ جسمى است در حالى كه گَپ بزرگِ مقامى است( )واژه‏ها، 501 / بزرگ )ممسنى، 118) / )داراب، 175) / )سروستان، 596) / )جهرم، 324) / )اِوَز، 114) / )اَهِل، 144) / )زرقان، 96) / گُتَكين )به گويشِ زردشتيان يزد و كرمان = گُت( )كيانى، 206) / )دشتستان، 108) / )حكمت، 223 و 241) / )واگوشك‏ها، 229)
1643) كُرُو korow= كَرا = )گرا = گراز( = كِراز = آهنى پهن باشد دسته دار و در دو طرفِ آن ريسمان بندند، يكى دسته‏ى آن را بگيرد و ديگرى ريسمان را بكشد تا زمينِ شيار كرده‏ى ناهموار را بدان هموار كنند و آن را به عربى مسلفه و مسواط خوانند )طع، 976) / گرا، گراز )دهخدا، 16761 و 16762) / بيلِ مستطيلِ نيمه مُحدبى است كه بر دو طرفِ آن دو زنجير بسته، يك نفر دسته‏ى بيل و ديگرى دو سرِ زنجير ]اتصال يافته در يك دسته‏ى چوبى[ را گرفته و به‏كمكِ آن زمين را مُسطح مى‏كُنند و يا مرز و جوئى مى‏كَشند. )آيا كلمه‏ى كرا با كرندن از يك ماده نيستند؟( )جهرم، 318) / مرزبند )گويشِ مردمِ سيرجان، مهرى مؤيد محسنى، ص 160) / )زرقان، 87) / كِرا = از آلاتِ كشاورزى براى كرت بندى )سروستان، 593) / وسيله‏اى در كشاورزى براى بستنِ مرزهاى زمين )حكمت، 211)
1644) خير = خير بر وزنِ پير نام بلوكى است با خاكِ كشاورزىِ مرغوب و آبى فراوان تشكيل يافته از چندين روستا )بِنَوان، خانه‏كِت، دامنه، دربندان، دستخرد، دهويه، سهل‏آباد، قَشَم‏قاوى، لاىِ خِرَمى، ماهفرخان، مبارك آباد، محمدآباد( در جنوب درياچه‏ى بختگان و شمال استهبان
1645) اى خدا! گُت شَه كُرُو بُكُنَه‏تِ خير = خدايا! بزرگ بشود و برود به خير كرو بكند
1646) گَبَرو gabarد = بزرگ / گَبُرَك = بچه‏ى انسان و يا حيوان كه تقريباً درشت شده باشد )جهرم، 324)
1647) جاشير = گياهى است علفى كه در كوهستان‏ها مى‏رويد پيش از آن كه زياد رشد كند به‏مصرفِ خوراك انسان مى‏رسد )فرهنگ زرقان، 50) / )واژه‏ها، 176) / )شيراز، 57) / گياهى است كوهى و خوراكى به‏شكلِ شويد با بوى تندِ مخصوصِ به‏خود. مردمِ استهبان آن را جوشانده و پس از آبگيرى با ماست مخلوط كرده و به صورتِ تيليتِ ماست و جاشير مى‏خورند. از آن ترشى هم درست مى‏كنند / گياهى است علفى و پايا و ريزم‏دار كه در اسفندماه در ارتفاعاتِ سردسير سبز مى‏شود و و برگ‏ها و سر و شاخه‏هاى نازكِ آن به صورتِ پخته و همراهِ ماست به مصرفِ خوراكِ انسان مى‏رسد )حكمت، 271 و 329)
1648) اى خدا! گَبَرو بِشَه بِرَتِ جاشير = خدايا! زودى بزرگ بشود و برود جاشير بياورد
1649) نگاه كنيد به: 197
1650) نونِ روز و پوشَنِ شُو نَدَرَن = نانِ روز و رختخوابِ شب ندارند
1651) پَك و پُشت‏بندى و پيشرو نَدَرَن = حامى و جلودار و پشتيبانى ندارند
1652) ميگَه بَچَّه‏م نَماخوام كه چى بُخونَه =مى‏گويد نمى‏خواهم كه بچه‏ام چيزى بخواند )سواد بياموزد(
1653) اَلُك aضlok = گونه‏اى بادامِ تلخِ كوهى، بُخورَك / اَهلُك = ميوه‏ى بادامِ وحشى )حكمت، 244) / اَلوك = بادامِ كوهى )داراب، 162) / )سروستان، 578) / )دشتستان، 80)
1654) بِرَه اَلُك بيارَه گو بُرونَه = برود از كوه اَلُك بياورد و در صحرا گاو براند
1655) گردوىِ گِر = گردوى خراب كه مغزِ آن پنبه‏روك آورده است
1656) كَپ و كُچَه = دهان، لب و لوچه، كُپ و چانه
1657) نك: 156
1658) شُر = مقدارى آب كه ناگهان ريخته مى‏شود / شُرشُر = صداى ريزشِ آب )زرقان، 77)
1659) كُنَدَش ناز تو شِر نُونُو = حتا هنگامِ سرِپا گرفتن‏اش كه مى‏خواهد ادرار كند او را نوازش مى‏كنند. تشرشر = ادراركردن )فرهنگ، 202)
1660) بيا هُوهُو، بُبُلُ‏ش بِكَن و بُرُو = و به‏طعنه و خطاب به يك موجودِ خيالى مى‏گويند: بيا هوهو بُبُلُ‏ش بِكَن و بُرُو. غافل از اين كه بچه ناخودآگاه از هوهو ترسيده مى‏شود
1661) سُپُل = نانِ گِرد و كُلفتى كه‏از آردِ ذرت در نانوايى‏هاى نانِ سَنگَكى مى‏پختند / نانِ ضخيمى به‏ضخامتِ 2 تا 4 و قطرِ 10 تا 15 سانتى متر كه از آردِ ذرت در نانوايى‏ها تهيه مى‏گرديد )حكمت، 208) / نانِ كُلُفت )داراب، 171)
1662) زَنَكو = زن + ك كوچكى )تصغير( + واوِ شناسايى )معرفه(. مردان معمولاً زنانِ خود را بدين اسامى: زيفه )ضعيف + ه(، سرپوشيده، لچك بسر، بچا، ننه‏ى بچا، خونه، بزمون، مرغ‏مون، زيدمون و... مى‏ناميدند / ضعيفه، آن زن )به تحقير( )نيّر، 47) / براى تحقير و توهينِ زن استعمال مى‏شود. زنيكه )فرهنگ، 447) عاشقِ يك زنيكه‏ى شلخته‏ى روسى شده بودى )سه قطره خون، 31)
1663) هِرَسام herasہm= چوب‏هاىِ سقفِ خانه‏ام / نك: 121
1664) اِشْكِزا )اِشْكَزَه eكkaza) = اِشك‏ريزه‏ها، آب‏چُكِ سرِ ديوارها / اشك‏ريزه، پيش‏خان، )فسا، 119) / برآمدگىِ لبِ بام )سروستان، 578) / چوب‏هاى اصلاح شده‏اى كه در ساختِ سر درها موردِ استفاده قرار مى‏گيرد )خفر، 515) / اشك‏ريزه، تكه‏هايى از چوبِ سروِ كوهى كه به‏صورتِ ورقه‏هايى به‏قطرِ دو تا چهار سانتى‏متر درآمده و آن‏ها را در سرِ ديوارها طورى قرار مى‏دهند كه قسمتى از آن به‏روىِ ديوار و قسمتِ ديگر خارج از ديوار قرار گيرد )حكمت، 206)
1665) كَلَفَه‏شونا kalafaكunہ= درختانِ اصلاح‏نشده و كارنگرفته و درهم و برهم و بامحصولِ بسيار كم
1666) هَلُو halow= )هَل + آب = آبى كه هرز مى‏رود( غارت، چپاوُل، بيراهه / آب را رها كردن، آب را از كانال و جدولى كه برايش تعبيه كرده‏اند رها ساختن و به جريانِ طبيعى خود افتادن / تاراج )حكمت، 339)
1667) ديگر: چار تا پيوندِ بُوآم ميرَتِ هَلُو! / تَه توياى كَلَفَه‏شونام ميرَتِ هَلُو!
1668) اُلُل = ساده و ديرفهم، نادان و كودن / اُلُل بر وزن شُتُر آدم ابله و احمق و بى‏شعور را گويند )واژه‏ها، 37) / ساده، هالو، خُل، احمق )شيراز، 20)
1669) لَكاتَى lakہtey= لَكاته‏اى، شرور، وقيح، دريده / لَكاتَه = )لَكات = هر چيزِ ضايع و زبون + ه تخصيص( آدمِ بى‏ارزش و بى سر و پا )جهرم، 329) / زنِ هرزه و هرجايى )نيّر، 66) / پرده‏ى اطاقِ مجاور پس رفت و شوهرِ عمه‏ام، پدرِ همين لكاته قوز كرده و شالِ‏گردن بسته واردِ اطاق شد )بوفِ كور(
1670) اُوچيلى owcضili = كسى‏كه‏از دهانش آب‏مى‏ريزد/ نك: 103
1671) نگاه كنيد به: 102
1672) گُل كُپُل = تُپل مُپُل. معمولاً چون در گذشته نظامِ مردسالارى شديداً حاكم بود خانواده‏ها از آوردنِ نوزادِ پسر بسيار خوشحال مى‏شدند و با القابى زيبا او را توصيف مى‏كردند و برعكس اگر زنِ خانواده دخترى مى‏آورد علاوه براين كه خود موردِ سرزنشِ تندى واقع مى‏شد نوزادِ دختر به‏هر زيبايى هم كه بود موردِ مِهر و محبت نبود
1673) ميگَه بَرَّه‏ى نَرَه و اَ گِلَه ميرَه = مى‏گويد اين پسرِ من برّه‏ى نرى هست و به گله مى‏رود
1674) نگاه كنيد به: 52
1675) كُلَه = مرغدانى )سروستان، 595) / )دشتستان، 105)
1676) ئى نَه مُرغَه كه پَسين اَ كُلَه بِرَه = اين مرغ نيست كه نتواند از خانه بيرون برود و پسين كه شد به كُله )لانه( برود
1677) گونه‏اى ديگر: بايه لِه بِشَه و كچل بِشَه و فلج / تو ئى دنياىِ بى‏ريختِ كَج و مَج
1678) ديگر: گيره‏ى گِل به‏سرش بگذارد
1679) كِهْشَه‏كَشى = با كج بيل كاركردن
1680) موتولو mutulu= بچه‏ى كوچك
1681) نگاه كنيد به: 59
1682) هِنْج‏وهُوش henj_o howك= صدايى‏كه براىِ‏راندن‏وايستادنِ‏الاغ به‏كارمى‏گيرند/)زرقان، 116)
1683) مُلاّش بِبَرَه = به دستِ ملاى مكتب‏خانه بسپاردش
1684) مُلاّ چون خَسّه شَه و پَك و پَكَرَه = مُلاّ چون از درس دادن خسته شده و پكر است
1685) نگاه كنيد به: 123
1686) مار و موشْكو mہr o muكku= نوعى تهديد و شكنجه‏ى روانى
1687) مُرُسيد morosid = لغزيد، ليز خورد
1688) خُو = خواب
1689) ديوِ دوسرى = پدر و مادرها براى اين كه از اذيت كردنِ بچه‏ها جلوگيرى كنند و آن‏ها را به‏اصطلاح تربيت نمايند از موجوداتِ خيالى و افسانه‏اى همچون ديوِ دوسرى، نَنَه‏مَه‏دُزما، نَنَه‏ى اَندر غُربا، خاله غولك، پامالَك، دو چيش و چار انگشت، و ... مى‏ترساندند
1690) هيمَه = )پهلوى، هيمك = چوبِ سوختنى( هيزم )جهرم، 339) / )ممسنى، 120) / )داراب، 180) / )سروستان، 603) / )نيّر، 74) / )زرقان، 117) / )به گويشِ زردشتيان يزد و كرمان = هيزمَه( )كيانى، 209) / )واگوشك‏ها، 234)
1691) نگاه كنيد به: 94
1692) فانوسِ انجير = با انجيرِ به نخ كشيده و با تِكه پارچه‏هاى رنگين )گُلَك( تزيين شده، چيزى شبيه لوستر درست مى‏كنند و از سقف آويزان مى‏نمايند.
1693) شالا = اميدوارم،ان‏شاءاللَّه / شالا = انشاءاللَّه / )ممسنى، 116)
1694) شالاّ مُلاّش زودى عَمّ‏ش بُشونَه = خدا كند كه ملاى مكتب‏خانه‏اش زودترى بچه‏ام را تا سوره عَمَّ برساندش )به‏او بياموزد(
1695) تانُشونْدَتْ مَ‏سَرِ مالقارَه = تا نشانده است مرا بر سرِ مالقاره
1696) صبا = فردا )سروستان، 590) / سوا = فردا )نى‏ريز، 3) / )مأخوذ از صباحِ عربى = فردا( فردا )جهرم، 313)
1697) ديگر: ب به زير داره يكى، هى بُخو جان
1698) سَرِ گُم مى‏شَه = سرگردان مى‏شود
1699) چيشاش = چشمانش
1700) گِرِچَه = گِرد و متعجب / پيچيده ريسمان )بيضى، مانندِ ماهى( برخلافِ گُروك كه آن هم پيچيده ريسمان‏است ولى گِرد و مدوراست )واژه‏ها، 524)/حلقه‏ريسمانى‏كه‏از دوكِ نخ‏ريسى مى‏گيرند و بيضى‏گون است )زرقان، 99) / گيرچه = ريسمانى به‏شكلِ بيضىِ توپ‏شده، گلوله‏شده )سروستان، 598) / گروهه = گلوله )طع، 987) / گِريچه = گروهه نخى كه بشكلِ دوك پيچيده شده باشد )جهرم، 325)
1701) دُب=لجباز
1702) ديگر: درس و مشقُ‏ش چو ندارد اُسلوب / لاجرم چاره‏ندارد جز چوب / چوب با طفل بُوَد نامرغوب / دلِ طفلك به‏تپيدن آيد / هم‏چو آهو به رميدن آيد
1703) گوروخت = گريخت
1704) اِشْكِلَك = شكنجه )فرهنگ، 60).اشكنك، چوبى‏كه لاى انگشتان مجرمان‏مى‏گذاشتند و فشار مى‏دادند تا از آن‏ها اعتراف بگيرند )سخن، 155). ... اشكله عبارت از قطعاتِ چوبى است كه لاىِ انگشتان مى‏گذارند و دراطرافِ آن طنابِ محكمى مى‏بندند و سپس روىِ آن آبِ سرد مى‏ريزند كه فشارِ طناب‏ها زيادتر شود. ]ادوارد براون: يك سال در ميانِ ايرانيان[ ترجمه‏ى ذ. منصورى، ج 519 2 )كتاب كوچه، ج 539 2). وقتى مى‏بينم‏اين طفلك‏هاى معصوم ازگرسنگى اشكلك مى‏شوند جگرمان ريس مى‏شود )پابرهنه‏ها، 180)
1705) جَوونَى javooney = جوان‏هاىِ
1706) لَشَىِ laكey= لَش‏هاىِ/نك: 59
1707) كولوسْكِ نَوَچولَه kulusk e navacضدla= كنايه از آدمِ سياه و زردنبو / كولوس = / كوروس kurus چمباتمه به‏كُنجى نشستن، در خود جمع شدن و به‏گوشه‏اى خزيدن، خوابيدن به‏پهلو در حالى كه پاها بر اثرِ سرما در شكم جمع شده باشد )شيراز، 129) / كوروس كردن = از سرما خود را جمع كردن )زرقان، 93) / نَوَچول navacضoul = بدقيافه )حكمت، 361) / چولوسك cضخlخsk = نيم سوز، هيزمى كه شعله ور باشد، چوبى كه نيمه‏ى آن سوخته باشد و نيمه‏ى ديگرش نسوخته باشد )واژه‏ها، 225) / چلوس cضulus = هيزمِ نيم سوخته )ممسنى، 112) / )دشتستان، 91) / چولوس )سروستان، 585) / چُلوسك = هيزمى كه سوخته و قبل از خاكسترشدن خاموش كرده باشند )حكمت، 366)
1708) مى‏زَنَه‏تِ بَچّى = مى‏زند به بچه‏ى
1709) يُرِش ميارِتِ = يورش مى‏آورد به
1710) بَچَه‏كو bacضcضaku= بچه + ك دوست داشتن )تحبيب( + واوِ معرفه
1711) دو جُزْمى = دو جزءِ از سى جزءِ قرآن
1712) نَپَه = نه‏پس، بنابراين )داراب، 179) / نه‏پس، بارها، بعضى اوقات )سروستان، 601) / در اين صورت )شيراز، 153) / )زرقان، 109)
1713) ئى خُ رُونُ‏ش نى خُ شَز مى‏شْكَنَه خُ =اين‏خُب، روانش‏نيست‏خُب،ازاومى‏شكند، خُب = اين‏كه نمى‏تواند راحت‏وروان‏بخواندوشكسته‏پكسته‏مى‏خواند!
1714) هِجى‏زدن = هجابه‏هجاگفتن،بخش‏كردن،هجابندى
1715) باك = عيب و نقص، بيمارى، رنج و درد )كتاب كوچه، ج 588 4) / ترس، واهمه، بيم، تشويش، نگرانى، دلواپسى، ناراحتىِ خيال، كسالت، عيب، پروا )شيراز، 25) / )برهان قاطع، 154) / )جهانگيرى( / )ناظم‏الاطباء( / )آنندراج( / )نيّر، 19) / ترس )دشتستانى، 68)
1716) ئى باكيش نيس، نَدينُ‏ش شُومُندَه = ملا در پاسخِ مادرِ بچه مى‏گويد: اين باك و عيبى ندارد فقط به او خوراكِ شب مانده ندهيد
1717) ناپَهْريزى = ناپرهيزى، بى احتياطى، آن‏چه بايد از او دورى كرد
1718) پُتِ گربه = موى گربه / پُت = موى بدن و هرگونه مو و پشم )همسان با گويشِ زردشتيان يزد و كرمان( )كيانى، 196) / )آباده، 160)
1719) كِنْد = كمرگاه، بالاى باسن. گونه‏اى ديگر: گُند
1720) بادكَش كردن = كشيدنِ خون را به سوىِ جلد بوسيله‏ى بادكش يا شاخ يا استكانى كه هواى آن را بيرون كرده باشند، با مكيدن يا سوختن پنبه و يا چيزِ ديگر در آن. حجامت كردن )دهخدا، 3434)
1721) اُوow = آب
1722) بِدِس bedes= وَجب
1723) بُسوزون = بسوزان
1724) گُل خِس = گياهى است خودرو از تيره‏ى شويدى‏ها با بوى تند و زننده
1725) سَرگين = )پهلوى sargin)فضله چهارپايان )جويم، 414)
1726) بِزَنِ چيشُ‏ش = اصطلاحى است به معناى تركيب كن، چيزى را به آن‏ها اضافه كن
1727) تُو بِدِه tow = تاب بده، بچرخان
1728) نگاه كنيد به: 123
1729) اِى ey = اين
1730) مِنَى كَرده = منع كرده، ديگران را به ريشخند گرفته، اداى ديگران را درآورده، گفتار و رفتارِ ديگران را با تمسخر انجام داده است. در باورِ مردم است كه هر كس مِنى كرد دستگيرِ اولاد و اولادزاده‏اش مى‏شود. ضربِ مثلى است كه: منع كن‏از چوغ نمى‏جيكه يعنى سرِ سلامت به‏در نمى‏برد
1731) وُيسِيدَهvoysida )ويسيدهveisida ) = ايستاده
1732) پيشْت piكt= صوتى است راندن و گريزاندن گربه را )كتاب كوچه، ج 1050 8) / صوتى كه براىِ راندنِ گربه به كار مى‏برند. كلمه‏اى كه گربه را بدان رانند، آوازى براى راندنِ گربه، پيش‏پيش )فرهنگ، 180). يكى گربه را از آشپزخانه پيشت مى‏كرد )زنده بگور، 80)
1733) گُرْبَى gorbey = گربه‏ى
1734) رَم كَردن = رميدن )معين، 1675) / گريختن، فاصله گرفتن )فرهنگ، 421) تو به اسمِ معلمِ ده نبايد طورى رفتار كنى كه دهاتى‏ها از تو رَم كنند. )نفرينِ زمين، 89)
1735) تمامِ مواردِ در مخمسِ بالا در باورهاى مردم بوده و هنوز هم به طورِ كم و بيش هست
1736) كُتُوخونَهkotow xuna=كُتب‏خانه،مكتب‏خانه
1737) هَمواَم = همان‏هم
1738) غَلْبال=غربال
1739) ديگر: پدرش خيلى از او خوشحال است / بى‏خبر زان‏كه پسر دنبال است
1740) درمى‏آيد. بچ‏زدن=بچه‏زاييدن
1741) پولِ‏ماهيانه‏مى‏خواهد
1742) نك: 276
1743) كُتُو خونه kotow xoona= كُتب‏خانه، مكتب‏خانه
1744) قازورَه = پلشتى
1745) نگاه كنيد به: 50
1746) راسَه و اِجى )هجايى( = اصطلاحاتى است در آموزشِ مكتب‏خانه‏اى
1747) صَنار = در تداولِ عامه مخففِ صد دينار است و آن سكه‏اى بود از مس معادلِ دو شاهى. و ده عددِ آن يك قران )يك ريال( و سال‏ها رايج بود )دهخدا، 13273) / صَنار = تحريف و به‏معنى صد دينار است و آن سكه‏اى است كه معادل دو شاهى بوده و ده عدد آن يك قران )يك ريال( بوده است. اين سكه را محمدى هم مى‏گفته‏اند. )واژه‏ها، 388)
1748) نگاه كنيد به: 88
1749) مُلُّو mollow= ملاّ + واوِ معرفه / مُلّو = ملا، مكتب‏دار، باسواد، آخوند )نيّر، 68) / مُلا =مكتب‏خانه )حكمت، 270) / باسواد، درس‏خوانده )سروستان، 600)
1750) شُو با بَچَهَكو،قُمار نمى‏زَنَه‏جان = جانِ‏من شب‏كه شد با بچه‏مان‏كه ديگرقماربازى نمى‏كند
1751) يَكَه سَرُشَه = يك سَر و يك بَر و يك زير ؛ مثال: الف دو سَر داره دو بَر داره دو زير
1752) ئى هَمَه‏ش يكيّه و از بَرُشَه = اين به‏تمامى يگانه است و همگى هم از حفظش هست
1753) ميزيوmiziyou= ميز + ى نسبت + واو. خانه‏اى‏كه‏درآن‏ميزقراردارد.كلاسِ‏درسِ‏داراى‏ميز و نيمكت
1754) بِخْتَرتَرُشَه = بهترترش است. به را دو بار با علامتِ صفتِ تفضيلىِ تَر مُتَّصِف گرديده است
1755) در مكتب‏خانه آن همه درس‏هاى جورواجورى كه در مدرسه مى‏دهند، به‏بچه نمى‏دهند.
1756) ديگر: كودكى را كه از اول استاد / هيچ آداب به‏او ياد نداد / كج نهاده‏ست مَر او را بنياد / دارى اميد كه يك روزِ دِگَر / فيلسوفى شود آن بچه پسر؟ /// گَر معلم بُوَدُش جالينوس / وَر بيارى به‏بَرُش بَطلَميوس / يا مسيحا دَهدش فَنّ و دُروس / واتَرَقَد نزنى گَر نظرش / باز بدتر بشود از پدرش
1757) دَنگ = اداواطوار،تشريفاتِ‏كاذب،مسخرگى/اَدا،اَطفار)داراب،169)/تقليدِكسى‏درآوردن )جهرم، 302)
1758) صبح تا پسين اَدا و اَطوارى دارند
1759) خَسَّه‏گونىxassaguni=خستگانى،خستگى‏دركردن
1760) يَى‏دِفى yay defey = يك‏دفعه‏اى
1761) كولَه‏كولُو koola koolow = گونه‏اى‏بازى‏محلى‏است
1762) خوانا )صفت‏فاعلى(
1763) ازاوبپرسى
3672) mycضolopa=خودرامى‏كَشاندومى‏رساند
1765) به‏تندى،باسرعت
1766) نك: 44
1767) شى شو كi كow= سرازير شو
1768) بَناسَك = انجيرستانى در شش كيلومترىِ شرقِ استهبان )حكمت، 388) / نك: 196
1769) تا ميشى = مى‏گذرى
1770) گرگ و ميشى = هواى تاريك روشن
1771) اويْنْگو owyngu، بَناسَك banہsak= )بَنه + آسَك(، بَيَلّو bayallou، پوينو pouynu، خَنْگ xang، زينو zinu، شِهنو كehnu، لى كُور ley kowr، وُهْلو vohlou = نامِ مناطقِ كوهستانى و كوه‏هاى استهبان
1772) باخواجَم = پدربزرگ‏ام. باخواجه = بابابزرگ )كتاب كوچه، ج 48 4)
1773) اِشْكَك eكkak= انجيرِ نارَس / اشكوئك )خفر، 516)
1774) سالِ دردى = در سالِ 1298 خورشيدى پس از پايانِ جنگِ جهانى اول نوعى آنفلونزاى فراگيرى بيش از ده ميليون نفر در خاور ميانه و بسيارى از مردمِ ايران از جمله استهبان را به هلاكت مى‏كشاند
1775) عَمَم = عمّه‏ام
1776) چپاندن = چيزى را به‏زور در چيزِ ديگر داخل كردن، فشاردادن، فروكردت )فرهنگ زرقان، 54). چيزى يا كسى را با زور و فشار در جايى جادادن )سخن، 786)
1777) كُرُشَهkoroكa = جو و گندمى كه خوب كوفته نشده باشد )سروستان، 593) / كروشهkoruكa = خوشه‏هاى گندم و جويى كه در نتيجه نارَسى،در موقعِ خرمن‏كوفتن، دانه‏هاى آن‏ها از غلاف خارج نشود )جهرم، 319) / كراشيده = تباه و نابود )قاطع، 859) / نخاله جو و گندم )دشتستان، 104)
1778) اَوْدَه avda = هَفده
1779) تِرِشَه = تيريشه، پاره‏ها و نوارهاى باريك پارچه و لباس را گويند )واژه‏ها، 173) / )شيراز، 55) تيريش )نيّر، 29) / تِريشه = باريكه‏ى بلندى از چوب و پارچه و پوست يا امثالِ آن )كتاب كوچه، ج 303 9) / تيرشه، تكه پارچه‏ى بريده شده، دَمِ قيچى )فرهنگ مردم زرقان، ص 49) / تيريشه = نوار باريك پارچه )جهرم، 290) / )فرهنگ، 201) / تيريز )طع، 333) / تريش )دهخدا، 5861) / تِرِشَه = تريش = پاره، تكه‏ى )پارچه و مانندِ آن( )دشتستانى، 48) / / تى‏ريش، پارچه‏ى كهنه )سروستان، 583) / تِرشَه = دَمِ قيچى، تكه‏هاى كوچكِ پارچه )به گويشِ زردشتيان يزد و كرمان = تِريشه( )كيانى، 195)
1780) سه تا شَز بِنْدا = سه تا از آن بينداز )كم كن(
1781) نومزَه numza= نوزدَه
1782) جَعم = جمع
1783) بُوآ گُتوم bowہ gotoum= بابا بزرگم
1784) اِشْبَه = نامِ منطقه و كوهى در جنوبِ خاورىِ استهبان
1785) پاكَنَه = با پا و بيل درحالِ كَندنِ زمين است
1786) مُل = گلو،گلوگاه/ درلهجه‏يزدى‏وشيرازى‏ولُرى=گردن‏است)فرهنگ،793)/انتها،بيخ)داراب،178)/ گردن ،پشتِ‏گردن)سروستان،600)/)زرقان،106)/)نيّر،68)/درتداولِ‏مردمِ‏شيرازويزد=گردن)دهخدا، ص 18920) /درلهجه‏شيرازى‏ويزدى‏ولرى=گردن)جمال‏زاده(/)شيراز،149)/)همسان‏باگويشِ‏زردشتيان‏يزد و كرمان( )كيانى،208)/)دشتستان،112)
1787) مُلِ ماده = )گلوگاهِ معدن( نامِ كوهى در استهبان
1788) ديگْبَر = ديگى كه سرِ آن چِفت و محكم شود )حكمت، 208) / ديگِ كوچك )ممسنى، 113) / ديگِ متوسط )اِوَز، 103) / )همسان با گويشِ زردشتيان يزد و كرمان( )كيانى، 202) / ديگِ كوچك را گويند و چون اغلب ديگِ كوچك را كِنارِ ديگِ بزرگ جاى مى‏گيرد آن را ديگ‏بر يا بَرِ ديگ گفته‏اند )واگوشك‏ها، 223) / ديگِ كوچكى كه داراىِ سر است / ديگِ كوچك )فسا، 122) / )نيّر، 43) / ديگِ سفرى، گويا سفره‏ى چرمين باشد كه در سفر ديگ را با طعام در آن استوار كنند / )دهخدا، 10030) / )فرهنگ، 406) / براى اين‏كه برود ترتيبِ شربت و خوانچه... را بدهد يا بفرستند ديگ و ديگبرش را حاضر كنند )نون‏والقلم، 27)
1789) شاخى بُز = كله پاچه‏ى بز / شاخى = كله‏پاچه )حكمت، 208) / كله‏ى گوسفند )سيرجان، 126)
1790) سى‏وپنج شاهى
1791) گُتَكين = بسيار بزرگ و گُنده / گُتَكين = بزرگ )حكمت، 213 و 328)
1792) نُوالَه novہla = گلوله‏ى خميرى كه از آرد درست مى‏كنند و به سگ يا شتر مى‏دهند
1793) گُتَكينِ نُوالَه gotakein_e novہla= كنايه از آدمِ چاق و تُپُل و بى‏خاصيت است.
1794) بوف=كم‏عقل،كودن،نادان
1795) نك: 170
1796) آروفَه‏ہroofa= جمع‏آورى
1797) لِبْدى مَمَرا lebdi mamarہ= كسى كه بُته‏اى ندارد و مى‏خواهد خودش را به‏رخِ ديگران بكشد / لِبدى lebdi = زشت‏رُخ، بدقيافه )داراب، 176) / آدمِ نامرتب از نظرِ وضعِ لباس، آدمِ بى‏قيد و بند نسبت به وضعِ ظاهرى خود، گاهى به معنى شكمو و حريص هم به كار مى‏رود )شيراز، 140) / بدبخت، كسى كه لباسِ تنش پاره و نامتناسب و انگشت‏نماست )حكمت، 286 و 368) / لَبْد )عربى( = نمد، هر پشم يا موىِ بر هم نشسته و به هم چسبيده )لاروس، 1756) / )فرهنگِ نفيسى( / پنبه كهنه‏ى بهم چسبيده در لحاف‏هاى كهنه )جهرم، 327) / )محرفِ لفتى( بدلباس، بدتركيب )واژه‏ها، 530)
1798) گوروفَه gurufa= مُچاله / دسته، بسته، مقدار چيزى كه پيچيده و دسته كرده باشند )واژه‏ها، 507)
1799) اولولو و بولولو ololu o bololu= كيسه‏اى كه در آن پيه و زردچوبه و نمك و...مى‏ريختند و درِآن را مى‏بستند و در آبِ گرم مى‏چرخاندند تااز آن آب، خوراكى فراهم آيد. كيسه را براىِ روزهاى ديگر به نخى كه به سقفِ اتاق بسته بودند، آويزان مى‏كردند. واين حكايتِ خانواده‏هايى بود كه دست‏شان به دهان‏شان مى‏رسيد. بسيار كسان هم بودند كه از همين كيسه محروم بودند و با خواهش و تمنا و بعضاً آبروگرو گذاشتن از همسايه به قرض مى‏گرفتند؛ آن هم به شرطِ اين كه نفشارند و نخشارند و به پس آرند.
1800) نگاه كنيد به: 155
1801) پِلا = از مصدرِ پالودن و پاليدن. فشاردادن و تصفيه كردن
1802) نَه گولوگولو goulou goulou = نه دروغ دروغى بلكه راست راستكى
1803) ديگر: اولولومون تو بولولوش مياره / وافِشُرده بَرَمو پس مياره
1804) كُتُوخونَو kotow xunow= كُتب‏خانه، مكتب‏خانه
1805) ديگر: در كَفى بيخه و در توىِ كَپَر
1806) هَف = هفت
1807) كَتِ فَرَنگى = ميز و نيمكتِ كلاس
1808) از بَرُم شد، نَبَرُم مَ مدرسه = همه چيز از حفظم شد، ديگر مرا به مدرسه نبر
1809) هَمى‏يَم والا بَسَه = همين هم واللَّه بس است
1810) كُلّ و كالَم نكن = سر و دنباله‏ام نكن، مرا تحتِ فشار قرار نده
1811) چى كه من اَ چى نمى‏شَم اَ كجا بِرَم؟ = به‏خاطرِ اين‏كه صاحبِ شخصيت و مقامى نمى‏شوم، به كجا بروم و چرا بروم؟!
1812) حالا هيچ‏كَه خونَه نيس، ما خودومونيم = اكنون كه هيچ بيگانه‏اى در خانه نيست و ما خوٌدمان هستيم
1813) كُجَى kojey= كجاىِ
1814) اِى دُروغا تو كُجَى قرآنه = اين دروغ‏ها در كجاىِ قرآن است؟
1815) اِجى = هِجى
1816) كُل‏كُلَكى = كم كَمَكى، يواش يواش
1817) كُتُو = مكتب خانه كه اصلِ آن كتَّاب خانه بوده است )واژه‏ها، 452) / مكتب، رفتن به جايى براى يادگرفتن و درس خواندن، شاگردِ كسى شدن )سروستان، 593) / كتو خونه kotow xدna مكتب‏خانه )نيّر، 59) / )شيراز، 118)
1818) نَه كتو ماخاتُ kotow = نه كتاب مى‏خواهد و
1819) كُت = )پهلوى katak = خانه( لانه‏ى حيوانات، خانه‏ى محقر )جهرم، 317) / سوراخ )داراب، 174) / اتاقكِ چوبى و گِلى )سروستان، 593) / )همسان با گويشِ زردشتيان يزد و كرمان( )كيانى، 205)
1820) بُشونَن شَه تو كُتِ بى‏ديوال و دَر = بچه را بنشانند در يك سوراخِ تاريك و بى در و پيكر )منظورِ شاعر ايرانِ زمانِ شاه است( و آن چه را كه شاه از مردم مى‏خواهد - حماقت - به او بياموزند
1821) اى خان‏ه = اين خان هست
1822) اى بَگ‏ه = اين بيگ )آقا و سركرده( است
1823) خَرَه = مراد شاه است
1824) كَكَه = گُه )فرهنگ واژه‏ها...شيراز، ص 60) / فضله و افكندگىِ آدمى باشد )طع، 922) / گُه )نيّر، 60)
1825) پَكَرو = )پَكَر + واوِ شناسايى( پَكَر = نگاه كنيد به: 28
1826) اگر هم شهامتِ ايستادگى و مقاومت داشت و مى‏خواست انسان بودنِ خودش را اثبات كند، يا او را در هم مى‏شكستند يا به گه‏خورى و خر شدن وادارش مى‏كردند