نوزادان و پرورش
323 چون خدا داد به آنها پسرى
لُكُنهش[1640] مىكنن[1641] تو غَربالِ تَرى
كه خداوندمو داده يَى سَفَرى
اىخدا!گُت[1642] شَهكُرُو[1643] بُكُنَهتِخير[1645] [1644]
اى خدا! گَبَرو[1646] بِشَه بِرَتِ جاشير[1648] [1647]
324
چون اميدى اَزى بَچُّو نَدَرَن
نونِ روز و پوشَنِ[1649] شُو نَدَرَن[1650]
پَكوپُشتبندى و پيشرو نَدَرَن[1651]
ميگَهبَچَّهم نَماخوام كه چىبُخونَه[1652]
بِرَه اَلُك[1653] بيارَه گو بُرونَه[1654]
325
گردوىِ گِرى[1655] و يك انجيرِ تَر
مىنَهَد تو كَپ و كُچَهش[1656] جِمِزِ[1657] شِكَر
مىشود همچو پسر اُلْگو پدر
كُنَدَش ناز تو شُر[1658] نُونُو[1659]
بيا هُوهُو، بُبُلُش بِكَن و بُرُو[1660]
326
وَر بُوَد دختركى سُپُل[1661] و قشنگ
پدرُش دارد ازين دختر، نَنگ
مىكند با زَنَكو،[1662] دايم جنگ
ديدى آخر هِرَسام[1663] رفتِ گِرُو!؟
اِشْكِزا،[1664] كَلَفَهشونا،[1665] رفتِ هَلُو[1667] [1666]
327
وامُصيبت اَگَه دخترِ اُلُلى[1668] ست
لَكاتَى[1669] اُوچيلىِ[1670] زشتِپَچَلى[1671] ست
اَگَه گاهى پسرِ گُل كُپُلى[1672] ست
ميگَه بَرَّهى نَرَه و اَ گِلَه ميرَه[1673]
ئى نَه مُرغَه كه پَسين[1674] اَ كُلَه[1675] بِرَه[1677] [1676]
328
چون رَه افتاد، وَرا نگْذارَد
هَمْرَهِ خويش به كوهَش آرَد[1678]
بچه را كِهْشَهكَشى[1679] وادارد
موتولو[1680] دَهَنِ كَپَر،[1681] خوب بَلَدَه
هِنْج و هُوشِ[1682] مادهخر، خوب بَلَدَه
329
گَر بخواهد كه اَ مُلاّش[1683] بِبَرَه
مُلاّ چون خَسّه شَه و پَك و پَكَرَه[1684]
بچه از ترس، تومونُش[1685] مىتُرَه
كه نَهيبى زند آخوند بهاو
مار و موشْكوت[1686] مىكنم، هيچى نگو
330
از روز اولى بَچو ترسيد
سگ و هُوهُو ديد و پاىُش مُرُسيد[1687]
تو هَمى دلهُره موند، اَ چى نَرَسيد
شَهمىگُفتَن لولوهَه، زن و شوگَرى
خُو[1688] بَرو كه اومده ديوِ دوسَرى[1689]
331
صبحگَه آش و پلُو مىخواهد
هيمَه[1690] از بَهْرِ اَلُو[1691] مىخواهد
زنْآخوند چارقدِ نُو مىخواهد
طفلِ بيچاره بهمكتبخانه
جغدِ كورى است كه در ويرانه
332
چون شود روزِ دِگَر، مادرِ او
با دو صد شوق رود، در بَرِ او
فانوسِ انجير[1692] بُوَد، بَر سَرِ او
شالاّ[1693] مُلاّش زودى عَمّش بُشونَه[1694]
حمد و سورهى خوبى هَمراش بُخونَه
333
بُوآ دَرْسُت چه بوده؟ - القارَه
كشيده خيلى آخوندُم قارَه
تا نُشونْدَتْ مَسَرِ مالقارَه[1695]
صبا[1696] اَلْهيكُم و وَيْلٌ لِكُلَّه
شيرينىش بِرِى آخوند، مرغِ كُلَه
334
آن كه انداخت نخُستش به دهان
از سَر و از تَهِ او نيست نشان
ئى الف چيزى نداره، بگو جان[1697]
بچه از گفتنِ آن ناچار است
گَر نگويد كه كتك در كار است
335
داد يك باره الف را تغيير
الف دو سِر داره دو بَر داره دو زير
بچه اينجا به الف آمده گير
به گمانش كه الف جانور است
يا الف غولَكِ شش پا و سَر است
336
درسِ سِيُّم كه نهادش به دَهَن
الف زيرِ اِ نون و اِ سَر اَن اَن
بچُّو از اين همه اون و اَن و مَن
سَرِ گُم مىشَه[1698] و چيشاش[1699] مىشَه گِرِچَه[1700]
مُلاّ هم زور ميارَه تو دلِ بچه
337
چون ندارد زِ سَر و تَه اُسْلوب
مُلاّ دُب[1701] مىشهوپناهمىبردَ چوب
چوب با بچه كجا باشد خوب؟
پس چنين شد كه دماغِ بچه سوخت
كه بهگُفْتَنى نَنَهاش از مُلّا گوروخت[1703] [1702]
338
اِشْكَلَك[1704] بابِ جَوونَى[1705] فُضولَه
تَركَه، داروىِ لَشَىِ[1706] نَرَّه غولَه
نَه بَرِى چارتا كولوسْكِ نَوَچولَه[1707]
كه آخوند مىزَنَهتِ بَچّى[1708] بىگناه
پُشْت و پَهلوش بىزبون مىكنه سياه
339
نَنَهش از فردا هَمَهش با غُر و لُند
هى يُرِش ميارِتِ[1709] بدبختِ آخوند
مُلاّ، بَچَهكو[1710] دو جُزْمىش[1711] نَپَه[1712] خوند؟
ئى خُ رُونُش نى خُ شَز مىشْكَنَه خُ[1713]
هِجى[1714] ِ سورَهى اَرَاَيت نمىزنَه خُ؟
340
مُلاّ! بَچُّو هَمى نِصْفُش موندَه
-ئىباكيش[1715] نيس،نَدينُش شُومُندَه[1716]
پا رو ناپَهْريزى[1717] بَرگَردُنْدَه
پُتِ گُربه[1718] زيرِ پاش تَش بُكُنين
پسِ كِنْدُش[1719] زودى بادكَش بُكُنين[1720]
341
كَرباسِ اُو[1721] نديده دو تا بِدِس[1722]
بُسوزون[1723] با تَهِ سير و گُل خِس[1724]
دَسِّ دورُش نَبَرى كه نَشَه نِجِس
سَرگينِ[1725] مادهخَرَم بِزَنِچيشُش[1726]
تُو بِدِه[1727] زيرِ تومون[1728] و دور و پيشُش
342
اِى[1729] مِنَىكَرده[1730] وُ ويْسيدَه[1731] شاشيدَه
تخمِ جاروف اَ تو دالون پاشيده
سَرِ سَرسوختهى سياه بَركَشيده
پيشْتِ[1732] گُرْبَى[1733] نَنَهمريم كَرده
جِنِ بو داده ديده و رَم كَرده[1735] [1734]
343
او كُتُوخونَه[1736] بدين مِنوال است
هَمواَم[1737] اِنْگازيرِغَلْبال[1738] است[1739]
تا ريشُش بَچمىزنه[1740] دنبالاست
مُلاّشَم هَمى پولِماهونَهماخوات[1741]
زن آخوند، چارقَدِ[1742] چارخونَه ماخوات
344
چه كُتُو خونه؟[1743] پُر از قازورَه[1744]
كه اَ توش جا نَگُزيند تورَه[1745]
اَندر آن مكتب و آن دِه كورَه
بَك و بَرنامه همان است كه بود
راسَه و اِجى[1746] چنان است كه بود
345
باز مىاَرْزه، پولِ ماهونَه كَمَه
سى روز؛ دو زار و صَنّار[1747] چه غَمَه؟!
ديزىِ[1748] مُلُّو،[1749] به همين هم عَلَمَه
دِگَه تيشه بُنِ كار نمىزَنَه جان
شُو با بَچَهَكو، قُمار نمىزَنَه جان[1750]
346
اَگَهدَرْسُشدوسهساليَكَهسَرُشَه[1751]
ئى هَمَهش يكيّه و از بَرُشَه[1752]
از خونهى ميزِيو[1753] بِخْتَرتَرُشَه[1754]
يادِ بَچُّو، سه رقم دو نمىدَن
سى و يَى درسىِ بَچُّو نمىدَن[1756] [1755]
347
تو خونهى آينهكارى دَنگى[1757] دَرَن[1758]
اَ ديوال كاغذِ صد رنگى دَرَن
دَمْدَماى خَسَّهگونى،[1759] زنگى دَرَن
يَى دِفى[1760] پارَه مىكُنن دَك و دَهَنا
كولَه كولُو[1761] مىكُنَن اَ پس و پنا
348
اَ كُتُوخونَه بَچُّو دُونا شد
يَكَه زير و يَكَه سَر خُونا[1762] شد
آگَه از هِرّ و پِرِّ دنيا شد
گَر زِ جغرافى و تاريخ و حساب
شَز بپرسى،[1763] دهدت خوب جواب
349
از هنر پاس شد و قابل شد
در كمالات بسى مايل شد
تا تَصَور نكنى زايل شد
روزِ جغرافى و تاريخ و حساب
باز پُرْسش كه دهد خوب جواب:
350
از بَيَلّو مىچُلُپَه[1764] پوينو
تيزى[1765] از خَنْگ ميره تَه زينو
از زيرِ وُهْلو[1766] شى شو[1767] پوى شِهْنو
از اُويْنْگو و بَناسَك[1768] تا ميشى[1769]
دَمِ لى كُور مىرسى گرگ و ميشى[1771] [1770]
351
سال دَعوى حاجى كَردن شَه فلك
باخواجَم[1772] پشتِسَرُش خورد كتك
هَمو سال قيمتِ جُو بود اِشْكَك[1773]
مَشْخاتونكور، سالِ دردى[1774] مُرده
شش تا ارْژِن مالِ عَمَم[1775] خورده
352
هفتتا نُهمَن بِچَپون[1776] كاه كُرُشَه[1777]
بِكَن از يك تيكه، اَوْدَه[1778] تِرِشَه[1779]
سه تا شَز بِنْدا[1780] كه نومزَه[1781] تا مىشَه
چِل و نُه من مىشَه جَعمِ[1782] نُخودُت
اِى دو من نيم ديگَه باقيش با خودت
353
نازنين بچه چه شيرين سخنه:
بُوآ گُتوم[1783] اَ تو اِشْبَه[1784] پاكَنَه[1785]
يا مُلِ[1786] ماده[1787] اَ گُوگُو زدنَه
اَ توديگبَر،[1788] شاخىبُز[1789] بارمىكُنه
سى و پَن شى[1790] تا پَسين كار مىكُنَه
354
گُتَكينِ[1791] نُوالَه[1793] [1792] اِنْگا بوفَه[1794]
تيليتام[1795] كرده بُواسَگ آروفَه[1796]
همچو لِبْدى مَمَرا[1797] شدهگوروفَه[1798]
نَخِشاردهى اولولو و بولولو[1799]
تو قِلِفتىش[1800] مىپِلا[1801] نَه گولوگولو[1803] [1802]
355
او كُتُوخونُو[1804] و آن گِليمِ لَچَر
خودِ تَركَهى تَر وُ بِ زيرِ سَر بَر[1805]
از خونهى هَفْ[1806] دَرى باشد بهتر
من بُوا، رو كَتِ فَرَنگى[1807] نمىرَم
پيشِ آميزاىِ زَنگى نمىرَم
356
اَگَه دونا شدَنُم بُوآ هَوَسَه
از بَرُم شد، نَبَرُم مَ مدرسه[1808]
دِگَه وِل كُن، هَمىيَم والا بَسَه[1809]
كُلّ و كالَم[1810] نَكُ تا مُلاّ بِرَم
چى كه من اَ چى نمىشَم اَ كجا بِرَم؟[1811]
357
حالا هيچكَه خونَه نيس، ما خودومونيم[1812]
بُوآ بچّا مىدونَن، مام مىدونيم
اَ رو تختو بشينيم ما چه بُخونيم؟
مَه ميگَن كشورِ ما ايرانه
اِى دُروغا تو كُجَى[1813] قرآنه[1814]
358
مَردُمِ ساده چهقَدَر نادانند
بايد اول بچه را بِنْشانند
اِجىِ[1815] خر بَرَشون بَرخوانند
آنهم از بنده بگيريد سراغ
الف بَرِ اُ، لام الف لاغ، اُلاغ
359
بُوا، از مرحله پَرتَه و بىخبر
هم آخوندو گيجه و هم مادر
بايد آغازِ كار، بچه پسر
خر شناسُش بكنن كُلكُلَكى[1816]
نَه كتو[1817] ماخاتُ[1818] نهچوب و فلكى
360
بُشونَن شَهتو كُتِ[1819] بىديوال وُ دَر[1820]
شَهبِگَن اى خانه،[1821] اى بَگه،[1822] اى حاجى صفر
تا بدونه خ و ر سَر و بَرِ خَر
يا كه از بنده بگيرند سراغ
الف بَر اُ، لام الف لاغ، اُلاغ
361
چون تو دنيا سَر و كارُش با خَرَه[1823]
بايه كه خَر بِشَه و بار بِبَرَه
اَگَه گفت من آدمم، كَكَه[1824] مىخورَه
اَگَرَم جُربُزه داشت پَكَرو[1825] مىشَه
يا تِ خَر خُر مىكنه، يا خَرو مىشَه[1826]