1827) دو بَرِى dobarey= دوباره‏اى
1828) كَلَفَه = كلافه، مُچاله، لِه و لَورده. درهم شدن، گيج‏شدن، متحير و مبهوت )واژه‏ها، 469). سخت ناراحت و عصبانى كردن )فرهنگ، 650) / كلاف )سروستان، 594)
1829) سَرِ كَلَفَه گُم كَرديم = به بيراهه رفتيم، از مسير خود خارج شديم
1830) لُم‏لُم = غُرولُند )فسا، 123) / گُم‏گُم = لم لم، حرف‏هاى يواش و آهسته )واژه‏ها، 513)
1831) غُمْ‏غُم = گُم‏گُم، حرف‏هاى يواشكى و آهسته / غُم‏غُم كردن = لُنديذن )جهرم، 314)
1832) دِلَه‏خَنْى delaxani= نامِ كوه و كُرُشى در استهبان
1833) شو بِريم = شب برويم
1834) كُرُش koroك= چَرْخُشت، به زبان سُغدى crxwكt و به زبان پهلوى karxoكt چرخى كه با آن آب انگور گيرند؛ حوضى كه در آن انگور بريزند و لگد كنند تا شيره‏ى آن برآيد. )فرهنگ معين، ص 1280) جايى‏كه انگور را به‏شيره تبديل مى‏كنند. در بعضى از فرهنگ‏ها به‏معنى حوضى كه انگور بريزند و بپاى بمالند، تا شيره‏ى آن فشرده گردد )فرهنگ جهانگيرى، ص 935 و 936) / كارخانه شيره انگورپزى )آموزگار، 472)
1835) بُخو = بخوان، بيخو )بيخِ‏آب، بُنِ‏آب(، بخون )آغشته به‏خون(. نامِ چشمه و استخر و كُرِش و كوهى باصفا. در سالِ 1365 كه سيلابِ فراوانى سرازير شد آثار و بقاياىِ يك كُرُشِ بسيار قديمى - به‏غير از آن كُرُشى كه هم اكنون هست - و كه هيچ كس از وجودِ آن آگاهى نداشت از زيرِ خاك بيرون آمد
1836) مُلِ تار = گلوگاهِ تار )تار، طاهر يا عطار؟( نامِ كوهى است در استهبان
1837) دربِ گولو = دَرِ گلو، گلوگاهى واقع شده در بالاترين نقطه‏ى كوهِ جنوبىِ استهبان كه در گذشته رونقِ زيادى داشت زيرا تنها راهِ ارتباطى اين منطقه با ششده و قره‏بُلاغ بود
1838) بى‏چينو beycضinد= )بِه‏چين + واوِ معرفه(، نامِ كوهى در استهبان
1839) كوهِ بَرَه = نامِ منطقه‏اى كوهستانى در جنوبِ استهبان كه هفته‏ى آخرِ فروردين ماهِ هر سال به‏خاطرِ دشتِ زيبا و گسترده‏ى گُلِ لاله‏ى سرخ، پذيراى بسيارى از مردمِ استهبان و ديگر ديارِ ايرانِ عزيزمان است
1840) پاتيل = نوعى ديگ است كه تَهِ آن مُدوَّر و باريك و دهنه‏ى آن پهن و گشاد است. مانند پاتيلِ آشى و پاتيلِ حلوايى )واژه‏ها، 91) / ديگِ بزرگِ مسى )فرهنگ، 143) / ديگ )اَهِل، 140) / ديگِ مسين يا چدنى كه كاملاً به‏شكلِ نيمكره‏است و در دو سوى لبه‏ى آن دستگيره‏هايى وجود دارد )كتاب كوچه، ج 166 7)
1841) وَخت vaxt = وقت
1842) كَرَمَضون karamazدn= كربلايى رمضان /// ديگر: نامِ استادِ كُرُش؟ - كَرَمَضون / كه به ...نِ پاكُشو، چوغِ قَپون
1843) چوغِ قَپون = چوبِ قپان
1844) پَت = موىِ درهم فرورفته، ژوليده
1845) پسر كُرُش = شاگردِ كُرُش
1846) اَلْبِشارَت = مژده
1847) چِكِنَه = چسبناك. در اين جا به معناى اين است كه كُرُش آغازِ به كار كرد
1848) پشتِ پاها همه بَسَه تَپَنَه = پشتِ پاها، همگى پينه بسته است
1849) نگاه كنيد به: 62
1850) شُو اَلو زدن = همان شبى در كوره‏ى كُرُش آتش كردند
1851) چِكِنَه = چسبنده، لوچ، چسبناك مثل شيره و عسل / چسبناك، نوچ )شيراز، 63) / )زرقان، 55) / )سروستان، 584) / چسبنده، سِمِج )نيّر، 34) / چسبنده )فسا، 121) / )جهرم، 295) / چسبنده، چسبناك )خفر، 526) / )دشتستان، 92)
1852) ديگر: همَگى چسبيدنِ لِنگِ مَگَسى / داد و فرياد زنند از بى‏كسى
1853) پَت = درهم و برهم )واژه‏ها، 97). كرك، درهم آن گونه كه نتوان به سادگى شانه كرد )فرهنگ، 151)
1854) تَسْمَه = سفت هم‏چون كمربند، كنايه از آدمِ محكم و باريك‏اندام و قوى / دوال، بندِ چرمين باريك )كوچه، ج 318 9)
1855) سِفت = محكم
1856) لوَهت lovaht = گُنده / بزرگ )حكمت، 212)
1857) بابُرُش = كسى‏كه بُرِش دارد.لياقت درانجامِ‏كارى، كاربَرى، زرنگى، كاردانى )فرهنگ‏لغات، ص104)
1858) پاسَر كُرُش = پسر كُرُش، شاگردِ كُرُش
1859) سَكَل = استخوان. مراد آدمى است كه در اثرِ كارِ زياد و زحمتِ فراوان، لاغر و استخوانى ولى سِفت و سِوِر و محكم است / تكه استخوانى كه سرِ برجسته داشته باشد )سروستان، 589) / استخوان )زرقان، 73)
1860) پُرگودَه = مقاوم و پراستقامت / گُوده gowda = چاله‏اى‏كه براى نشاندنِ درخت حفركنند )جهرم، 326) / گوده = )پهلوى gawt) حفره )جويم، 416)
1861) لُودَه lowda= سبدِ بزرگى كه با تركه‏ى اَس‏پوس مى‏بافند و دولنگه‏ى آن يك بارِ خر است / مأخوذ از لغتِ انگليسىِ lodan مى‏باشد )خفر، 542) / سبدهاى بزرگى كه از شاخه‏هاى درختِ انار براى حملِ ميوه بافند و دو عددِ آن را بر يك الاغ حمل كنند )لوده تقريباً بشكلِ هِرمِ ناقصى است كه قاعده‏هاى آن مربع مستطيل‏اند( )جهرم، 331) / ظرفى است كه از چوب‏هاى نازكِ سردرخت سازند و براى حمل و نقلِ خرما و انگور به‏كار رود )واژه‏ها، 547) / سبدِ بسيار بزرگى كه يك جفتِ آن بر روىِ يك الاغ قرار مى‏گيرد )ممسنى، 118) / )شيراز، 145) / )دهخدا، 17482) / ظرفى است تقريباً به‏شكلِ منشور مربع القاعده، از چوبِ گياهى به‏نامِ اَسپوس مى‏بافند و در آن انجير و انگور و ميوه‏هاى ديگر مى‏ريزند و با الاغ حمل مى‏كنند )حكمت، 187) / سبد يا صندوقِ عميقى به‏شكلِ هرمِ ناقص كه براى حملِ ميوه از آن استفاده مى‏شود )زرقان، ص 103) / سله، خرسبد كه با تركه‏ى بيد مى‏بافند، سبدى دراز كه در آن ميوه كنند )فرهنگ، 739) / سبدى دراز كه در آن ميوه كنند و بر پشت گرفته و به جاها برند و دو تاى آن را بر چارپا باركنند. )معين، ص 3646) / از بابتِ يك لوده‏ى انگور مبلغِ سه قران به من رسيد. )سر و ته يك كرباس، محمدعلى جمال‏زاده، ص 81)
1862) پاچه‏شون وَر مى‏مالَن = پاچه‏ى تُنبانِ خود را به بالا مى‏زنند
1863) تَپَنَه = پينه، انباشتگى موادِ اضافى بر پوستِ بدن
1864) لَكَه پُشت = لاك پشت
1865) گونه‏اى ديگر: زده تُول و تَپَنه، پَر و پا تا پشت
1866) ديگر: باز هم كه كُرُش شد چِكِنَه / پَسِ پاها همه بَسَّه تَپَنَه
1867) نگاه كنيد به: 62
1868) تار = ظرفى است سُفالى و مخروطى كه از رأسِ آن در زمين نصب كرده‏اند و در آن شيره مى‏ريزند
1869) مى‏سُرَه = مى‏چرخد
1870) كِنَه =حشره‏ى موذى
1871) كَفْ‏خورَك = چوب يا تراشه‏اى از چوبِ وُهل كه پهن و صاف است و كفِ شيره‏را باآن مى‏خورند
1872) وَر مى‏تُرَه = به‏پايين مى‏لغزد و مى‏غلتد
1873) نَه‏چماغى‏دَرَه و نَه‏حَرْبَه = نه‏چماقى‏دارد و نه‏ابزارِجنگ‏وستيزى // ديگر: چون‏به‏چرخُشت‏رود بى‏حربه
1874) اِشْكَرْبَه = گياهى است كه تركه‏هاى آن در كفِ انگوراِشكن پهن مى‏كنند تا آبِ انگورها بتواند به راحتى جريان يابد.
1875) انگوراِشْكَن = حوضچه‏اى است كه انگورها در آن مى‏ريزند و لِه مى‏كنند تا آبش گرفته شود
1876) اُو گَردون = آب گردان
1877) نگاه كنيد به: 363
1878) نگاه كنيد به: 62
1879) اَ هَمُش مى‏زنه = آن را به‏هم مى‏زند
1880) گيخا = گيخه‏ها، شيره‏هاىِ نامرغوب
1881) قاتى كردن = مخلوط كردن، در هم كردن، درآميختن )دهخدا، 15250). گفتم قاتى كرده‏ام، دل به حرف‏هايم نده )زمين سوخته، احمد محمود، ص 117)
1882) بُبُريز boboriz = شيره‏هاى خوب و غليظ
1883) منظور آن است كه استاد در پىِ فرصتى است تا به نفعِ خودش شيره‏هاى خوب را با شيره‏هاى بد جابه‏جا كند.
1884) يَى جَى‏يَه yay jeyya= يك جايى است / جَيى jaii = جائى )لار، 113)
1885) جَى او وَخْتاى = جاى آن وقت‏هاى
1886) گَپ = نگاه كنيد به: 1
1887) يِسْ يِس yes yes = بله بله. شاعر اشاره به مجلسِ دورانِ قاجار و رضا شاه دارد كه در برابرِ اشخاصِ مستقلى هم‏چون آيت‏اللَّه مدرس، سيلِ عظيمى از نمايندگانِ خودفروخته‏ى وابسته به انگليس صف آرايى كرده بودند و حتا براى تأييدِ لوايح و مصوبه‏هاى فرمايشى و از بالا تعيين شده از به‏كارگيرى واژه‏ى زيباى بله اِبا داشتند و با yes yesپاسخ مى‏دادند
1888) اونام = آن‏ها هم. اشاره به انگليسى‏ها و مزدورانِ داخلى‏اش
1889) مِلَّتو = ملت + واوِ شناسايى
1890) نگاه كنيد به: 215
1891) ديگر: هى مودوم )مداوم( مى‏كوفن و پَلْكوش مى‏كُنَن
1892) بُكُ = بكن
1893) اُسُّو ossow = استاد + واوِ شناسايى
1894) خوشِ اُسّو كه سِه شى كار نَدَرَه = خوش‏به‏حالِ استاد كه به‏اندازه‏ى سه‏شاهى كار نمى‏كند!
1895) گاه گَمونم = به‏گمانم، به‏احتمالِ قوى، گهگاهى
1896) شَه بُجُنْبين = خوب تلاش كنيد
1897) پِيْلُو peylow = )پيله + واوِ شناسايى( مقدار معينى، اندازه‏ى مشخصى
1898) بِهَريم = نرم كنيم. هَريدن = آرد كردن / )حكمت، 369)
1899) نگاه كنيد به: 368
1900) نَزيك = نزديك )شيراز( / لار، 116) / نِزيك )دَوان، 350) / )همسان با گويشِ زردشتيان يزد و كرمان( )كيانى، 208)
1901) كَيَّه = انبار مانندى در اطرافِ كُرُش براى انگورهاى آماده‏ى پخت
1902) خُدى = خداىِ
1903) اُسا كريم = خداوند
1904) اُسامون چه ميگَه = استادمان چه مى‏گويد
1905) كُرِلِى‏لِى kor_e leylei= گونه‏اى آواز. كُريلى koreyli
1906) مِنا نَدَريم = حال، توان، حوصله، رَمَق نداريم / مِنا = قوه و نيرو )واژه‏ها، 601) / حال نداشتن، ضعف )سروستان، 600) / حال و حوصله، رَمَق )زرقان، 101)
1907) راسَه كه ما چى نَمى‏گيم = راست است كه ما چيزى نمى‏گوييم
1908) اُسام بايَه = استاد هم بايد
1909) او كارَى نيس بى‏ما kہrey = او بدونِ ما كاره‏اى نيست
1910) خُ = خُب
1911) از تَه واگو سَر خُو نَدَريم = مجالِ چُرت زدنى نداريم
1912) شُو = شب
1913) لُنْده = غُر و لُند
1914) اَفتو aftow = آفتاب )دشتستان، 78)
1915) كه ماخات اُسا اَ اَفْتُو بخوابَه = كه استاد مى‏خواهد در زيرِ آفتاب بخوابد
1916) فيس كُنَه = به‏خودش باد كند، به‏خودش ببالد
1917) خرِ مادى دَرَه و بُزِ كَلَرى = خرِ ماده‏اى دارد و يك بزِ بزرگى
1918) بُزمَكَك = سوسمار، كَلپُك، جانورى‏است كه به‏سينه‏ى بُز مى‏چسبد و آن‏را مى‏مكد تا هلاك شود. حيوانى است شبيه سوسمار به‏طولِ 50 تا 75 سانتى متر كه به‏پستانِ ماده بز آويخته شيرِ او را مى‏مكد؛ كنايه از شخصِ بسيار زشتروى و كريه‏المنظر است )كتابِ كوچه، ج 5، ص 1231)
1919) كِر = گوشه، كُنج / جنب، كِنار )داراب، 175) / گوشه )نيّر، 60) / گوشه‏ى ديوار )شيراز، 119) / لا، ميان، بين )زرقان، 86) / حاشيه، كِنار )حكمت، 181 و 224 و 290)
1920) نگاه كنيد به: 59
1921) گُى بى‏گُى guy bey guy = گاهگاهى
1922) حيدَرى = ظرفى سفالىِ لعابدارِ استوانه‏اى شكل و بلند با دهانى تنگ كه در آن با دو چوبِ از جنسِ ارژن كشك مى‏سابند
1923) قاتِخو qہtexu= قاتق )تركى( + واوِ معرفه، خوراك / نك: 61
1924) مُستَمْسَمَكَه = دست آويز است
1925) سَرِ شوم = سرِ شام، سرِ شب
1926) گوروفَه gurufa= مُچاله / دسته، بسته، مقدار چيزى كه پيچيده و دسته كرده باشند )واژه‏ها، 507)
1927) وَيل veyl= گود، گشاد
1928) نگاه كنيد به: 24
1929) غُمْبَه = صداىِ تو كُپى، گفته‏ى نامعلوم / غُر و لُند، نِقِ بى‏خود، غُنده )شيراز، 107) / لُنده )نيّر، 55) / غنده و لنده )واژه‏ها، 402) لُنده دادن‏غُرغُر كردن )سروستان، 591) / لنديدن )زرقان، 80)
1930) بُلُكيم bolokim= تلاش كنيم
1931) بِرِى يَى دو غازى = براىِ يك دو غازى
1932) هيمَه = )پهلوى، هيمك = چوبِ سوختنى( هيزم )جهرم، 339) / )ممسنى، 120) / )داراب، 180) / )سروستان، 603) / )نيّر، 74) / )زرقان، 117) / )به گويشِ زردشتيان يزد و كرمان = هيزمَه( )كيانى، 209) / )واگوشك‏ها، 234)
1933) كَهْك kahk= كيك، حشره‏ى موذى
1934) كَهْكِ تَه روده‏مو چار نَعْلَه ميرَه = حشراتِ موذى در پايانه‏ى روده‏هاى‏مان به‏تاخت مى‏روند. نظرِ شاعر مُشعر بر اين است كه روده‏هاى‏مان از بى‏خوراكى خالى است. / چارنَل = خيلى سريع و تند دويدن )واژه‏ها، 198) / به تاخت و با عجله )فرهنگ، 292) / تندرفتن، دويدن )دهخدا، 7014)
1935) فعله = كارگر، كارگران، كنندگان )سره، 160)
1936) هرچه دودَه اَ چيشِ فَعْلَه ميرَه = هرچه دود و نكبت و حقارت و بدبختى است براى فعله و كارگر و رنجبر است
1937) نگاه كنيد به: 88
1938) پاچال = پاى چاله، زمين گود، گودال، جاى گروه مردم )آموزگار، 123)
1939) چَنْگال = خوراكى است كه با نانِ خشكِ ريزريز شده و فرضاً آب‏گوشت، روغن، شكر، شيره، تخمِ‏مرغ، پنير، و... حاصل مى‏شود. چنان‏چه هيچ چيز در خانه نبود، مادر پِشنگه‏اى آب به‏نان‏ها مى‏زد و فوت مى‏داد كه به‏آن مى‏گفتيم چنگالِ باد. شايد علتِ نام‏گذارى‏اش اين باشد كه حتماً بايد آن‏را با دست خورد. / نانِ خُردكرده در شيره و روغن )سال‏هاى ابرى، 1628) / نوعى نذر با نانِ داغِ ساجى خُرد شده و روغنِ كرماشانى همراه با شيره يا شكر )فرهنگ كردى، 185) / خوراكى است كه نان را در روغن مالند و با شيره يا شكر خورند )آموزگار، 219) / نوعى غذا كه خُرده‏هاى نان رابا روغن و شكر آغشته مى‏كنند )سروستان، 585) / )زرقان، 56) / نوعى خوراك كه بيشتر در زمستان‏ها مصرف مى‏شود )شيراز، 64) / )جهانگيرى( / نانِ گرمى را گويند كه با روغن و شيرينى در يك ديگر ماليده باشند )قاطع، 395) / )دهخدا، 7272) / نوعى غذاى كودكان كه با نان و شكر درست كنند )دشتستان، 92)
1940) اُوبَنَه = )آب + بنه(. گونه‏اى خوراك / بنه = ميوه‏ى درختِ جنگلى پسته‏ى كوهى )آموزگار، 113) / پسته‏ى وحشى )شيراز، 32) / ميوه يا دانه‏ى روغنىِ درختى است جنگلى به همين نام از تيره‏ى سماقى‏ها )زرقان، 35) / بَنَه = )پهلوى wan) )دشتستانى، 44) / كه همان بَن يا وَن است، گياهى‏است بسيار چرب و آن را با پسته پيوند مى‏كنند )محقق، 23) / بَنَك = محصولِ درختِ بنه )ممسنى، 111) / بَنَك )دشتستان، 82)
1941) تُرْبيزَه = تُرُب، تُرُبچه / تربچه )سروستان، 582) / نوعى از سبزى‏هاى خوردنى )شيراز، 47) / تُرُبِ درشت )نيّر، 27) / تُربِز0 = تُرُب )داراب، 166) / )فسا، 121) / )زرقان، 45) / )دهخدا، 5773)
1942) ديگر: نَه نمك هست در او، نَه اَدوهه / زان كه طَبّاخ در آن‏جا نبوده
1943) ديزيو=ديزى+واوِشناسايى
1944) ديگر: چون‏شود پخته نشينند قطار / زَنَد استاد به‏صد تندى جار
1945) نَزيك = نزديك )شيراز( / )لار، 116) / نِزيك )دَوان، 350) / )همسان با گويشِ زردشتيان يزد و كرمان( )كيانى، 208)
1946) ديزيو وَر دُ بيار شَه نَزيكِ كار = آن ديزى را بردار و بياور به نزديكِ كار
1947) بيارزُو biyہrzow= آبِ انگورِ در پاتيل
1948) بَچّا شَه وادَن = بچه‏ها دست به‏كار شوند. در اين جا منظور خوردنِ خوراك است
1949) دو سْ تاشو = دو سه تاى‏شان
1950) دارگيز = چوب و تَركه‏ى نوعى بادامِ كوهى
1951) ديگر:ظرف‏شان‏چيست؟تغاراست‏وحَصين/قاشُقُ‏ش‏چوبى‏وديزى‏ش‏مَسين/كارشان‏هست‏همين صبح تا پَسين
1952) اُسا دَسُ‏ت پاكَه ديزيو خالى كُن = استاد، دستت پاك است آن ديزى را خالى كن
1953) نگاه كنيد به: 170
1954) چَنگالى cضngہli = چنگال + ى مصدرى / نك: 381
1955) نگاه كنيد به: 183
1956) شَه بِپِلِكون = درهم بياميز
1957) نگاه كنيد به: 88
1958) نگاه كنيد به: 183
1959) چَنگالى cضngہli = چنگال + ى مصدرى / نك: 381
1960) ليوير = لب و دهان / نگاه كنيد به: 24
1961) ديگر: كُتُرُم گشت دو روزى خنده
1962) سُپ = سبدِ حصيرىِ نان / طبق، ظرفى است پهن كه از پوش نخل و ساقه‏ى برنج بافند و براى سفره خوراكى به كار مى‏رود )واژه‏ها، 335) / يك نوع سينىِ مُدَوَّرِ بزرگ كه از نى بافند )جهرم، 307) / نوعى طبقِ بافته شده از الياف )سروستان، 589) / كه‏از چوبِ شاخه‏ى نخل، مُدَوَّر ساخته‏مى‏شود و به‏جاى سينى و مجمه استفاده مى‏شود )اِوَز، 104) / سُپو = ظرفى به شكلِ مجموعه يا سينى بزرگ كه از برگِ نخل مى‏سازند )اَهِل، 39) / وسيله‏اى شبيه سينى بافته شده از برگ و چوبِ نخل براى جابه‏جا كردنِ نانِ خانگى )حكمت، 210)
1963) نگاه كنيد به: 183
1964) چَنگالى cضngہli = چنگال + ى مصدرى / نك: 381
1965) سَكَلاش = استخوان‏هايش / سَكَل = تكه استخوانى‏كه سرِ برجسته داشته باشد )سروستان، 589) / استخوان )زرقان، 73) / استخوان، استخوان‏بندى، چهارچوبِ بدن / استخوان )زرقان، 73) / )حكمت، 369)
1966) دَس به‏كار شين = دست به‏كار شويد
1967) بافه bہfa = در اين جا مُراد گِردآورى و جمع كردن است / )باف = دسته‏ى گندم پهلوى + ه تخصيص( دسته‏هايى از بوته‏ى گندم پس از درو كردن )جهرم، 276) / يك بغل از جو يا گندمِ درو شده كه آماده‏ى حمل به خرمن‏گاه است )زرقان، 32) / بافه = )پهلوى waf) مشتق از بافته )دشتستانى، 41) / يك دست گندم كه در بغلِ يك مرد جا بگيرد )سروستان، 579)
1968) نك: 102
1969) دندان‏هاى‏آسياب
1970) دندانِ نيش
1971) گُراز=)پهلوىvarہz)خوكِ‏وحشى)جويم،416)
1972) گُشنَه goكna = )پهلوى gursk) گرسنه )جهرم، 325) / گُسنَه = گرسنه )ممسنى، 118) / )سروستان، 597) / گُسنه )سعدى( / )اِوَز، 109) / )لار، 115) / )زرقان، 97) / گرسنه )نى‏ريز، 9)
1973) جونَه‏رو = جان به رو، جان بر كف، از جان گذشته
1974) خِنْجى xenji = )صفتِ فاعلى( باناخن‏درنده / خِنج = ناخن‏وچنگال، خِرِنج و خِرِنجال )واژه، 251) / )سروستان، 586) / چنگالِ تيزِ جانوران، ناخنِ‏بلند و تيزِ انسان چنانچه ازآن براى حمله به‏كسى استفاده شود )فرهنگِ زرقان، 60) / ناخن‏كشيدن )بر پوستِ كسى( و اثرى كه از آن باقى بماند )فرهنگ، 333) / ناخن و چنگالِ جانورانى مثلِ سگ و گربه )فرهنگ مردم شيراز، 76) / ناخن‏هاى بلند و تيز )شهرستان جهرم، 298) / خنجك = يك نوع خار است )فرهنگ اسدى(
1975) نگاه كنيد به: 1
1976) قاش = قاچ )سروستان، 592)
1977) گُرم gorm = گوشتِ مازه‏ى گوسفند )سروستان، 597) / ماهيچه‏ى پشتِ بازو و سرِ شانه‏ها )شيراز، 134) / در لهجه‏ى عوام به ميانِ دو گوش و گوشتِ پسِ گردن نزديك به مازه را گويند )دهخدا، 16845)
1978) گُرْم و قَلَم = استخوانِ دستِ گوسفند همراه با غضروف و گوشت‏هاى مانده بر آن
1979) مَجو = كوتاه شده‏ى مجتبى يا مجيد
1980) مى‏پا = مى‏پايد
1981) قوت دادن = بلعيدن، مُلُكُندن / چيزى را بلعيدن، چيزى را در گلو فروبردن )واژه‏ها، 436) / قوت = قورت دادن، بلعيدن، فرودادن )سروستان، 592)
1982) دُزى = دزدى
1983) سه كَشَه = سه باره، سه دفعه
1984) مَرَه = به‏اندازه‏ى كافى، ارزش
1985) كَشَرَه = كش‏رو كردن: لُفت و ليس كردن، بردن و خوردن، وردار و ورمال كردن. خوشه‏ى انگور كه بارش خورده باشند )دهخدا، 16188). كش‏رفتن: دزديدن، ربودن. )فرهنگ لغات، ص 644). از سفيدابِ زنِ پدرش كه چندى پيش، كش رفته بود به‏صورتش ماليده بود. )سه قطره خون، صادقِ هدايت، ص 104)
1986) نگاه كنيد به: 111
1987) چىِ تَه سفره بَرَم نمونَه دِگَه = ديگر چيزى برايم به ته سفره نماند
1988) اَغَچ = بزرگ، زُمُخت
1989) پَچ = لِه، كوفته شده
1990) اُسُغُنو osuqunu= استخوان + واوِ معرفه
1991) واكَلَچ = به‏دندان بكش، گوشت و غضروفِ باقى‏مانده بر استخوانى را به‏دندان كشيدن
1992) پِلَه پِلَه = كارى را با تنبلى انجام دادن )فسا، 120) / مسامحه كردن، كارى را به كُندى انجام دادن )جهرم، 283)
1993) اين‏جا جى پِلَه پِلَه نيس = اين‏جا جاىِ مِن‏مِن كردن و دست و پا كردن نيست
1994) جيگرى بى‏شى = جگرى بشوى، نوعى شوخى همراه با سرزنشى ملايم و خيرخواهانه
1995) پَيو payou = )پَى + واوِ شناسايى( پَى، غضروف
1996) نگاه كنيد به: 170
1997) ميگَه چيش نَدَرى كه‏اُسا تيليتا خورد؟ = مگر چشم‏ندارى‏كه استاد، همه تريدها راخورد
1998) مُل = گلو، گلوگاه / در لهجه‏ى يزدى و شيرازى و لُرى به‏معنى گردن است )فرهنگ، 793) / انتها، بيخ )داراب، 178) / گردن، پشتِ گردن )سروستان، 600) / )زرقان، 106) / )نيّر، 68) / در تداولِ مردمِ شيراز و يزد = گردن )دهخدا، ص 18920) / در لهجه‏ى شيرازى و يزدى و لرى = گردن )جمال زاده( / )شيراز، 149) / )همسان با گويشِ زردشتيان يزد و كرمان( )كيانى، 208) / )دشتستان، 112)
1999) سَر و تَه مُل = يك جا، تمامى
2000) بَرَمو اُرْد = براى‏مان آورد
2001) نگاه كنيد به: 62
2002) هَمى‏يَه = همين است
2003) هيز = ناپاك، هرجايى )فرهنگ كردى... 420) مُخَنَث، نامرد، مردى كه چشمِ او دايم در پىِ زنانِ ديگر است )فرهنگ لغات... ص 898) / مخنث )طع، 1223) / چشم دريده، بى حيا )جهرم، 339) / نانجيب و هرجايى، بى حيا و دريده، بدچشم )واژه‏ها، 642) / تنبل، پست )اَهِل، 146) / )نيّر، 74) / )عميد، 1101)
2004) مى‏بُرَه = مى‏رُبايد، مى‏دزد
2005) بى‏لَبى beylabey = انجيرِ نورسيده و شيرين و گوشتى اما معيوب و ناقص
2006) بونَه buna = درخت
2007) پَلَكى palaki= پس از آخرين برداشتِ محصول، به كسانى كه به خوشه چينى يا پيداكردنِ دانه‏ها و ميوه‏هايى از قبيلِ بادام، گردو، انجير، انگور و... مى‏روند، پَلَكى‏كُن مى‏گويند. / وامانده‏ى چيزى را جمع كردن )فسا، 121) / در جهرم به اين كار تَلَكى كردن به معناى جمع آورى پس مانده‏ى محصول مى‏گويند / پَلَكى palaki = گِل‏مَلَكى gel_malaki )گِل + مل )مخففِ مال ماليدن( + ك تصغير + ى مصدرى( جمع‏آورىِ دانه‏هاى گندم و جو از ميانِ خاك پس از برداشتنِ خرمن )جهرم، 288 و 325)
2008) سا = تُفاله‏هاى انگور
2009) كونْ‏تِلَه واكَردَه = كون به زمين گذاشته، از زمين جدا نمى‏شود، راحت طلب است
2010) كَلَه‏گا = جاى استراحت در كُرُش
2011) تُر و پِت = گفت‏وگوىِ درگوشى، نَجوا، زيرِ لب حرف زدن
2012) لِت = پاره، لَخت )طع، 1031) / قسمت، نيمه )جهرم، 328) / تكه )اَهِل، 144) / تكه‏اى، قسمتى، جزيى، پاره‏اى، گوشه‏اى )شيراز، 140) / )زرقان، 101) / )دهخدا، 17316) / )حكمت، 276)
2013) لَتَف = تكه‏اى از چادر )خيمه( بافته شده از موىِ بُز
2014) گيخه gixa= شيره‏ى نامرغوبى كه كارگرانِ كُرُش از تفاله‏هاى انگور و تَهِ ظرف و ظروف به‏عمل مى‏آورند
2015) پالُنده = پالاينده، ابزارى در كُرُش
2016) دوله كردن dula = هنگامى كه انگورِ كسى كه در كرش به‏شيره تبديل مى‏شود مى‏گويند: انگورِ فلانى اَدوله است )به نقل از آقاى على اكبر پدرام متولد 1300 خ(.
2017) نگاه كنيد به: 1
2018) تَ‏م = تو هم
2019) ديگر: گر شما هم شنوى، خنده كنى / همه‏جا ياد از اين بنده كنى
2020) كاكا = برادرِ كلان را گويند )قاطع، 877) / )جهرم، 317) / برادر )داراب، 174) / )سروستان، 593) / )زرقان، 83)
2021) سَرى مى‏گيرَه كارا = كارها سر و سامانى مى‏گيرد
2022) اَك و اُسا = مثلِ پَك و پولا، فَك و فرشا = استادان. اين‏جا نه‏منظور استادانِ كُرُش است كه بلكه زورداران و مسئولانِ رژيم ستم شاهى است
2023) مى‏كُنَن شوَه تو خَلا = آن‏ها را در مستراح مى‏چپانند
2024) كُرْپَه‏مُرْپا korpa morpہ = كوچك‏موچك‏ها،ريزه‏پيزه‏ها،به‏حساب‏نيامده‏ها،تحقيرشدگان، كوچك‏ها و كسانى‏كه به‏چشم نمى‏آيند، بَچه‏مَچه‏ها / كُرپَه = ريز )داراب، 174) / كوچك، بچه‏كوچك )زرقان، 86)
2025) خِر xer = گلو )سروستان، 585) / )جهرم، 297) / گلو، انتهاى دهان و ابتداى گردن )شيراز، 73) / خرخره، حلقوم )نيّر، 39) / )دهخدا، 8447) / خِر = گلو )اَهِل، 142)
2026) چى دارا = چيزدارها، مالدارها، سرمايه‏داران، صاحبانِ مال و مُكنَت
2027) آدمِ لُختِ اَ سگِ هار مى‏پَرَه = آدمِ لخت و پتى و دست خالى، حتا به سگِ هار هم مى‏پرد
2028) گُشنَه goكna = )پهلوى gursk) گرسنه )جهرم، 325) / گُسنَه = گرسنه )ممسنى، 118) / )سروستان، 597) / گُسنه )سعدى( / )اِوَز، 109) / )لار، 115) / )زرقان، 97) / گرسنه )نى‏ريز، 9)
2029) گُربه‏ى گُشنه اَ كَفْتار مى‏پَرَه = گربه وقتى كه گرسنه شد حاضر است به كفتار هم بپرد
2030) مُز = مزد
2031) مى‏سونَن = مى‏ستانند، مى‏گيرند
2032) گُتو = )گُت + واو شناسايى( بزرگ
2033) بِرِى = براى
2034) اَوْدَه = هَفده، هيفده
2035) كَلَه‏گاه = آتش‏گاه
2036) مِثِ = مثلِ
2037) دُول dowl= آدمكِ سرِ جاليز / آدمكِ سَرِ خرمن، مترسك )حكمت، 274)
2038) بالَى سَر bہley sar= رئيس
2039) سَرِ خر = آن‏كه بى‏موقع به‏جايى آيد و مزاحم شود، مزاحم، بى‏حيا، بى‏شرم، آدمِ گران‏جان )فرهنگ، 471)
2040) كَلَر kalar= بزرگ، از حد بيرون / بزرگ، رشديافته، متضادِ كُرپه )زرقان، 89) / درشت اندام )حكمت، 286) / دست‏نخورده )داراب، 174)
2041) چالُو = چاله + واوِ شناسايى. گودال كوچك و كم عمق )فرهنگ، 262)
2042) شُو كه شد پشتِ چالو لِتُّه ميرى = شب كه شد پشتِ چاله تكيه مى‏دهى و دراز مى‏كشى
2043) هيمَه = )پهلوى، هيمك = چوبِ سوختنى( هيزم )جهرم، 339) / )ممسنى، 120) / )داراب، 180) / )سروستان، 603) / )نيّر، 74) / )زرقان، 117) / )به گويشِ زردشتيان يزد و كرمان = هيزمَه( )كيانى، 209) / )واگوشك‏ها، 234)
2044) سحرى پا مى‏شى نِگَى تَش مى‏كنى = سحرى بلند مى‏شوى و نگاهى به‏آتش مى‏كنى
2045) چشمانِ گِرِچَه = چشمانِ دريده و وَق كرده، چشم غُرّه، چپ چپ نگاه كردن
2046) عَمَلا = عمله‏ها، كارگران
2047) پَك و پَسَلا = پشت و پناه‏ها. پَسَله = نهان‏جاى، جاىِ نهانى، پنهان )فرهنگ، 163). جاهاى دورافتاده، ريشه‏ى اين كلمه پس مى‏باشد )واژه‏ها، 112) / پنهانى، نهانى، دور از ديد و نگاه و شنيد ديگرى )شيراز، 40) / )دهخدا(
2049) خُرده پيلا = خرده پيله‏ها، چيزهاى جزيى
2050) دَنگ = اَدا، اَطفار )داراب، 169) / دَنگ - درآوردن = اَدا و تقليدِ كسى درآوردن )جهرم، 302)
2051) دَنگِ شاه در ميارى، فيس مى‏كنى = اَداىِ شاه در مى‏آورى و قيافه مى‏گيرى و به‏خودت‏باد مى‏كنى
2052) شُو هَوُى = شب هواىِ
2053) اُو گَردون = آب‏گردان، كاسه‏اى‏است گود و دسته‏دار كه براى جابه‏جايى مايعاتِ داغ به‏كار مى‏رود
2054) چوغ فضول = براى جابه‏جايى آتش‏ها و كُنده‏هاى نيم سوخته‏ى زيرِ پاتيل‏ها از چوبى بلند استفاده مى‏كنند كه به‏آن چوب فضولى گفته مى‏شود
2055) يُرُش = يورش
2056) شورُش بكنه = شورَش‏را درآورد، بيش‏از اندازه ستم‏كند
2057) كورُش مى‏كنه = اورا كورمى‏كند
2058) طيّاره = هواپيما )سره، 136)
2059) طيّارَه دَرَه = هواپيما دارد
2060) تَه مى‏گَم = به‏تو مى‏گويم، به‏تو نشان خواهم‏داد
2061) اوسرى مى‏شه = واژگون مى‏شود
2062) تَخت و تالون taxt o tہloun = بُردن، دزديدن، خوردن. كسى‏كه خانه‏اش دزد مى‏زند يا مهمانانى براو وارد مى‏شوند و خانه و دستش‏را خالى مى‏كنند مى‏گويد آمدند تخت و تلالون‏ام كردند و رفتند
2063) چاشت = نيم‏روز، پيش از ظهر / نزديكِ ظهر )سخن، 781) / )پهلوى cضہكt) )دشتستانى، 49)
2064) كُدو بَرَّه = ابزارى در كُرُش كه با يك كدو گردنى و يك دسته‏ى چوبى درست شده و براى جابه جايىِ شيره به كار ميرود
2065) ثُلْثون شُدَن = آبِ انگور كه به يك سومِ حجمِ اوليه برسد
2066) رُوش rowك = راهش، روشش
2067) اَگَه رُوش اِيَه، خُ منم اُسا مى‏شَم = اگر راه و روشش اين‏هست، خُب من‏هم استاد مى‏شوم
2068) همه كارَى = همه كاره‏ىِ
2069) چَنگالات cضngہlہt = چنگال‏هايت / نك: 381
2070) اُو ow = آب
2071) از اُو تا شدى = بسلامتى گذشتى
2072) بارِ زيرِ دَساتِ منزل بِرَسون = بارِ زيرِ دستى‏هايت را هم به مقصد برسان
2073) مُزو = مزد + واوِ شناسايى
2074) نَسونى = نستانى، نگيرى
2075) نگاه كنيد به: 363
2076) فَضو = كوتاه شده‏ى فضل‏اللَّه
2077) نگاه كنيد به: 363
2078) كُتَل = گردنه، سربالايى كوهستانى و خطرناك )دشتستان، 103)
2079) بَده؟ = آيا بد است؟
2080) گونه‏اى ديگر: كمكِ ناخوش و بيمار بكنه
2081) گُشنَه goكna = )پهلوى gursk) گرسنه‏جهرم، 325) / گُسنَه = گرسنه )ممسنى، 118) / )سروستان، 597) / گُسنه )سعدى( / )اِوَز، 109) / )لار، 115) / )زرقان، 97) / گرسنه )نى‏ريز، 9)
2082) گُشنَه goكna = )پهلوى gursk) گرسنه )جهرم، 325) / گُسنَه = گرسنه )ممسنى، 118) / )سروستان، 597) / گُسنه )سعدى( / )اِوَز، 109) / )لار، 115) / )زرقان، 97) / گرسنه )نى‏ريز، 9)
2083) اِى خُدُو، يَى‏جا شَه گِل مى‏پِلِكونَه = اين‏خدايى‏كه من مى‏شناسم، يك‏جااورا درخاك مى‏پلكاند
2084) مُجابُ‏ش مى‏كُنَن = پاسخش را مى‏دهند، راضى‏اش مى‏كننداً
2085) دَسْگا = دستگاه
2086) نگاه كنيد به: 363
2087) آتشگاه
2088) كُدو بَرَّه = ابزارى در كُرُش كه با يك كدو گردنى و يك دسته‏ى چوبى درست شده و براى جابه‏جايىِ آبِ بيارزه و شيره به‏كار مى‏رود
2089) نگاه كنيد به: 88
2090) نگاه كنيد به: 102
2091) ديگر: غيرِ پالُنده و پاتيلِ گرون
2092) نگاه كنيد به: 363
2093) گُتو = )گت + واو( بزرگ
2094) بُوآ پير = باباپير، آدمِ دنياديده