1034) بى اُو bi ow = بدونِ آب
1035) پوشَن = لحاف يا پتو و شَمَد و آن‏چه را هنگامِ خفتن بر خود گيرند، پوشاك )فرهنگ، 174) )تنگسير، صادق چوبك، 333). لباس، پوشش، گاهى به روانداز و لحاف هم گفته مى‏شود )واژه‏ها، 126) / پوشاك، لباس، يا هر نوع پوشيدنى )شيراز، 44) / رختخواب، بستر )جهرم، 283) / پوشَنَه = سرپوش، هر چيزى كه آن را پوشند و در بر كنند )برهان قاطع، 274) / پوشاك و لحاف و غيره )نيّر، 25) / رختخواب، فرش )ممسنى، 111) / بستر، رختخواب )اَهِل، 140) / لباس، رختخواب )دشتستان، 86)
1036) شُو = شب
1037) بُوآت bowصہt = بابات، پدرت
1038) رو ru = اعتبار، حيثيتِ اجتماعى، آبرو
1039) نَه گِرُو = نه ختا چيزى براى گِرو گذاشتن
1040) ناگُذارى = نگذشتنِ روزگار
1041) دُز = دزد )نى‏ريز، 26) / )لار، 114) / )اَهِل، 131)
1042) قُلُغ = ماليات، انعامِ زوركى، پولى بوده كه فراش‏هاى حكومتى سابق به‏زور براى خودشان از مردم مى‏گرفته‏اند )واژه‏ها، 430)
1043) شَز كaz = از او
1044) مى‏سونَه misouna = مى‏ستاند، مى‏گيرد
1045) قُلُغَ‏م شَز مى‏سونه آدمِ ديون = ماليات هم از او مى‏ستاند آدمِ دولت
1046) ماصِل = مأمورِ وصول و حصولِ ماليات
1047) ريس = رئيس
1048) اَ خونَه نبود = منظور پدرِ خانواده است كه در خانه نبود
1049) گِرُو بوسونَه busuna = به‏جاىِ ماليات به‏گرو بستاند و بردارد
1050) بودونَه buduna = بداند
1051) او كه باد دردِ بُوآت بودونَه نبود = آن كسى كه بايد دردِ پدرت را بداند، نبود
1052) كَلَفَه = كلافه، مُچاله، لِه و لَورده. درهم شدن، گيج‏شدن، متحير و مبهوت )واژه‏ها، 469). سخت ناراحت و عصبانى كردن )فرهنگ، 650) / كلاف )سروستان، 594)
1053) كُنج = گوشه )سروستان، 595)
1054) يا شو كُشتن، يا اَ كُنْجى، خَفَه شدن = يا آن‏ها را كشتند، يا در يك گوشه‏اى، خفه شدن
1055) مُهلتُ‏موmohlat o mou = مهلت‏مان
1056) وُى‏سا voeysہ = بايست
1057) آبرومو ہbroomu= آبروى‏مان
1058) لَچَك )تركى( = چارقَدِ كوچكِ مثلثى شكل )جويُم، 416)
1059) لَچَك‏سَر = زن، كسى كه لچك بر سر مى‏كند. براى زن اين القاب به كار مى‏بردند: ضعيفه، بچا، زنكه، سرپوشيده، خونه، بنده‏ى خدا / لچك = )طع، 1033) / روسرى )فسا، 123) / روسرىِ مثلثى شكل براى زنان )نيّر، 65) / )همسان با گويشِ زردشتيان يزد و كرمان( )كيانى، 207)
1060) مِخى mexey = مى‏خواهى
1061) هَمْسادُو = همسايه + واوِ شناسايى )معرفه(
1062) نگاه كنيد به 111
1063) عَرضومو = عرض‏مان، خواهش و تمناى‏مان
1064) نى من = نيم من
1065) او تَشُ‏ش تيز مى‏شد = او بيشتر آتشى مى‏شد
1066) شَز مى‏رِخت لُك و پُك = حرف‏هاى تند و تيز و ناهنجار از او مى‏ريخت
1067) هيز = ناپاك، هرجايى )فرهنگ كردى... 420) مُخَنَث، نامرد، مردى كه چشمِ او دايم در پىِ زنانِ ديگر است )فرهنگ لغات... ص 898) / مخنث )طع، 1223) / چشم دريده، بى حيا )جهرم، 339) / نانجيب و هرجايى، بى حيا و دريده، بدچشم )واژه‏ها، 642) / تنبل، پست )اَهِل، 146) / )نيّر، 74) / )عميد، 1101)
1068) ديگر: مَ مى‏گفت ضيفه، ئى بقاياىِ پيشه
1069) بَلْگو = برگه، ليستى كه اسامى ماليات دهندگان در آن مى‏نوشتند
1070) پا رَسوندَن = خبرچينى كرده‏اند، سوسه آمده‏اند، خودشيرينى كرده‏اند
1071) نگاه كنيد به: 52
1072) ناشتا = )پهلوى nہكtak) غذانخورده )دشتستانى، 62)
1073) اَ سه شى = به سه شاهى، منظور: مگر به يك شاهى و دو شاهى ما محتاج است؟
1074) ضيفه zeyfa = ضعيفه، اصطلاحى كه مردان براى زنانِ خود به كار مى‏برند/ ضعيفه = براى تحقير به زن مى‏گويند )سروستان، 591) / ضيفه )نيّر، 53)
1075) گُنده = بزرگ )داراب، 175) / )سروستان، 597)
1076) كُنده = اساس، پايه، تنه‏ى درخت )سروستان، 595)
1077) پات و پِر وِل كُن و از كُندَه بوسون = شاخ برگ‏ها را رها كن و از ساقه‏ى اصلى بگير
1078) نوتَ‏ى nutey = اسكناس‏هاى، پول‏هاى. اين كلمه از note انگليسى گرفته شده است، پولِ كاغذى )واژه‏ها، 602) / )نيّر، 70)
1079) اُساتَ‏م = استادت هم
1080) باجُ‏تو bہjutu= باجِ تان
1081) نَه بُويَى بى‏خون و مونِ جومَن‏پارَه = نه باباى بى خوان و مان )بدونِ خانه و سفره( لباس پاره
1082) كُمِ گُشْنَه = شكمِ گرسنه
1083) صَحْرِى بَرَهوت = صحراىِ بى آب و علف
1084) لِفْتَكَ‏ى leftakey= در اين‏جا مُراد طفلَك‏هاى بيچاره است. لِفت = ناآراسته، بدريخت، بدقواره، بدتركيب، نامأنوس، شُل و ول )واژه‏ها، 536) / لِفتَكى = شُل و ول، بدقواره )زرقان، 102)
1085) لِفْتَكَ‏ى بى سَر و بَر، بى ذات و قوت = اشاره به زن و بچه‏هايى است كه سر و سامانى و خورد و خوراكى ندارند
1086) پولِ رِنگ = پولِ جِلِنگى، پولِ نقد / پولِ خُردها تو جيبم جلنگ جلنگ مى‏كرد. )كوچه، ج 218 11)
1087) رو = روز
1088) ويليكاvilikہ = آويزان / )حكمت، 290) / بيليكا = آويزان شدن )فسا، 119 و 124) / بيلكا = گَرزِكا = آويزان )جهرم، 324 و 338) / هيلكا، هتيكا = آويزان )اِوَز، 102) / هئلِكا )اَهِل، 146)
1089) ديگر: يَى هَف‏هَش روز شَه تو آبريز بكنين / سنگِ تخمُ‏ش دو رو آويز بكنين
1090) لِفْت = بى سر و پا، بى چيز، بى آبرو
1091) تَه ميگَم! = برايت مى‏گويم
1092) دومَن = دامن
1093) اُسا = استاد، در اين جا مُراد، شاه است
1094) اينا رُو كار نيس = اين‏ها روشِ كار نيست
1095) بارِ دولت اَ سه شى ما بار نيس = بارِ دولت با صنار سه شاهىِ ما بار نمى‏شود
1096) اُسا از گُشْنَه گِدا دو سَرَه نَخَين = اى شاه، از آدمِ گرسنه‏ى بى چيز، از همه طرف نخواهيد
1097) اِسَدَين esadeyn = گرفته‏ايد
1098) دوبَرَه = دوباره
1099) چوغِ كار چاق كُناتو اَ ما نَزَنين = چوبِ مأموران و كسانى‏كه برايتان كارها را روبه‏راه مى‏كنند، به‏ما نزنيد
1100) اِى تَشا = اين آتش‏ها
1101) اُسا كريم = خداوند
1102) اگر گُر بُكُنَه = اگر شعله‏ور شود
1103) مى‏تومْبونَه mitombuna = از مصدر تُنبيدن = افتادن، آوارشدن، خراب‏شدن )فرهنگ، 212) / تنبيدن = خراب شدنِ بنا، سرنگون شدن، فروريختن )آموزگار، 182)
1104) اِى خوناى زَرْ زَرَكى مى‏تومْبونَه = اين خانه‏هاى نقش و نگارى و طلاكارى شده، خراب مى‏كند
1105) ايبون eybun = ايوان
1106) بون bun = بام
1107) مى‏رومْبونَه = ويران مى‏كند. رُمباندن، رُمبيدن = ريختن، خراب كردن، خراب شدن و بر روى هم فروريختنِ بنايى بر اثرِ زلزله يا سستى و نظايرِآن )فرهنگ، 421). چرا تيغه‏ى پشتِ دكان را رُمبانديد؟ )زمينِ سوخته، احمد محمود، 224)
1108) چى‏دار = )مخففِ چيزدار( متمول، دارا )جهرم، 296)
1109) بُوآ bowض‏ہ = بابا
1110) خُدَىxodey = خداىِ
1111) بَرىbarey = براى
1112) خان‏هاىِ
1113) پُىpoey = پاىِ
1114) شيشَك = گوسفندِ نَر بينِ شش ماه تا يك سال كه گوشتِ آن ظاهراً بهترين نوعِ گوشتِ گوسفند است )فرهنگ، 536) / بره ماده‏اى كه هنوز نزاييده است )واژه، 384) / بره‏ى ماده‏ى يك ساله‏اى كه هنوز نزائيده است )زرقان، 77) / ميشِ جوان يا دو ساله )سروستان، 590) / بره‏ى نَرِ يك تا دو ساله )سيرجان، 130)
1115) تيف tif= گندم و جوِ تازه رَسته
1116) كوتاه‏مى‏آيى
1117) مى‏نشيند به‏سرِ جاىِ‏تو
1118) گونه‏اى‏نفرين. يعنى‏همه‏ى اموالش‏باشد و خودش‏نباشد
1119) اين‏ها هنوزكم‏است
1120) هَسَمَه = تهديد، به رُخ كشيدن، ايجادِ خوف و ترس، مارْز دادن، كسى را ترساندن و لرزاندن / هِسبند )...كردن( = كسى را در فشار گذاشتن و با اصرار و اِبرام و به‏ضربِ رو و خواهش و تمنا به‏كارى وادار كردن. )فرهنگ، 884) / هَسَمَه‏دادن = به‏رخ كشيدن )حكمت، 225)
1121) كَلَك = 1- حقه‏ونيرنگ 2- نوعى منقل‏گِلى 3- وسيله‏اى‏چوبى برروى آب به‏جاى قايق )واژه‏ها، 4 (472- ازسرما درخود جمع‏شدن و مردن و خشك شدن. منظورِ شاعر همين قسمتِ‏آخراست/ منقل و آتشدانِ گِلى )طع،( / )جهرم، 321) / )عميد، 838) / )زرقان، 89)
1122) كارامو اَ پيش = كارهاى‏مان به‏پيش
2212) ley cضiك = لاىِ‏چشم، نامِ‏يكى‏از كوه‏هاى‏استهبان
1124) يَه لا = يك لا، پاره پوره، از هم وارفته
1125) تُوُندَه towonda = ازهمه قرض‏كرده، گوش‏بريده، پيچ‏وتاب‏خورده، قرض‏وقوله گرفته، رو زده‏است / تاوندن tہvondan )تاو= تاب= پيچ‏وتاب + اندن =پسوندِمصدرى( كسى‏را بازبانِ‏چرب‏ونرم منحرف‏كردن و فريب‏دادن)جهرم،286)/كسى‏را گول‏زدن‏وفريب‏دادن،تاب‏دادن و تابيدن، گرفتن روغن از دنبه و پيه )واژه‏ها، 164)/تُوُندَن = اغفال‏كردن،تابيدن)نيّر،29)
1126) اعتباروآبرويى‏دربازارندارد،كسى‏به‏اوقرض‏نمى‏دهد
1127) كُنج و كو كردن = كاويدن و جست و جو كردن، براى يافتنِ چيزى يا جايى و يا اشياء را زير و رو كردن )واژه‏ها، 483) / كُنج و كُوَك konj kovak از واژه‏ى كُنج به معنى گوشه و كووك مصطلح شده‏ى كاويدن است )شيراز، 127)
1128) كُنج‏وكُو شَم بِدى konj o kow كm bedi = او را موردِ كَند و كاو هم قرار بدهى
1129) صَنار = در تداولِ عامه مخففِ صد دينار است و آن سكه‏اى بود از مس معادلِ دو شاهى. و ده عددِ آن يك قران )يك ريال( و سال‏ها رايج بود )دهخدا، 13273) / صَنار = تحريف و به‏معنى صد دينار است و آن سكه‏اى است كه معادل دو شاهى بوده و ده عدد آن يك قران )يك ريال( بوده است. اين سكه را محمدى هم مى‏گفته‏اند. )واژه‏ها، 388)
1130) ديگر: شوهرِ من كه كارُوزار نداره
1131) سَرپوشيده = براى زن اين القاب به‏كار مى‏بردند: ضعيفه، بچا، زنكه، سرپوشيده، لچك بسر، لچك سياه، اهلِ منزل، بنده‏ى خدا، خونه )خانه(
1132) اَ پيشِ چيشُ‏ت بيار = به پيش چشم‏ات بياور
1133) يا خدا اَ پيشِ چيشُ‏ت بيار و بُرُو = خدا را در نظر بگير و برو
1134) اَلچَك = وسيله‏اى است‏از چوب كه دستِ مجرمان و زندانيان را درآن مى‏گذارند. )فرهنگ زرقان، ص 29) / آلتى بوده است كه با آن دست‏ها و پاى‏هاى زندانيان را براى شكنجه فشار مى‏داده‏اند و آن عبارت از چهار ميله آهنى بوده كه بينِ انگشتان قرار مى‏داده و به‏وسيله‏ى نخ‏هايى آن‏ها را بهم نزديك مى‏ساخته‏اند تا انگشتان در فشارِ شديدى واقع گردد. در مكتب‏خانه‏ها هم به تقليدِ اَلچَك، چهارتكه چوب را لاىِ انشگتانِ بچه‏ها گذاشته و به‏وسيله‏ى كشيدن بندهايى كه دو طرفِ آن‏ها بوده انشگتان را فشار مى‏داده‏اند )واژه‏ها، 34) / )شيراز، 20)
1135) لچك = )طع، 1033) / روسرى )فسا، 123) / روسرىِ مثلثى شكل براى زنان )نيّر، 65) / )همسان با گويشِ زردشتيان يزد و كرمان( )كيانى، 207)
1136) لَت = تكان خوردن، كج و معوج شدن، صدمه ديدن )شيراز، 140) / )زرقان، 101)
1137) شى كi = زيرآب، سوراخ ته حوض و استخر
1138) يَى روش yay ruك = يك رويه‏اش، صاف
1139) پَلْكو palku = خُرد و خمير، لِه و لَورده، گندم و جو و ذرت و مانندِ آن كه در آسياب، شكسته و خُرد شود اما درست آرد نشود / پله‏كو = )كوتاه شده پيله‏كوب؟( نيم‏كوب، بلغور، درشت سوده )كتابِ كوچه، جلد 684 7)
1140) مُوَل moval = انتظار، معطل، منتظر / به‏انتظار نشستن )سروستان، 600) / به‏انتظار، به‏اميد )حكمت، 247)
1141) بُويى bowey = باباىِ
1142) اِشْنُفْت = شنيد
1143) ميرَه يَى راسِ پاتَخت = يك راست )مستقيم( به‏پايتخت مى‏رود
1144) تهرون دِگَه جى من و بُوآ نيس = تهران ديگر جاىِ من و بابا نيست
1145) نگاه كنيد به: 70
1146) نگاه كنيد به: 28
1147) هَردالا = اَردال‏ها، نامِ طايفه‏اى است از ايلِ خمسه كه حجمِ عمده‏اى از آنان در روستاىِ گُرده‏ى استهبان زندگى مى‏كنند
1148) كَلومتر = كلانتر، بزرگِ محل )سروستان، 594)
1149) دَرِ تا باشَه = درش هميشه باز باشد، مهمان بپذيرد
1150) بُنِ دردُت بُخونَه، تَه وا بِرَسَه = دردت را ريشه‏يابى كند و رسيدگى نمايد
1151) پاشَه = بلند شود، از جا خيزد
1152) پاشنَه‏ش بِكَشَه = پاشنه كشيدن به معناى خود را براى اقدامِ حركتى و انجامِ كارى آماده كردن
1153) شَز كaz = از او، اَزَش
1154) تُر = آگاه، جويا، سراغ، ديدار، آگاهى / به‏طرفِ، به دنبالِ )زرقان، 45) / نزد )سروستان، 582) / سراغ )حكمت، 286 و 364) / تُر و بوtorobد = سراغ و اثر )حكمت، 246 و 361) / نيس تُر و بو = از او خبرى نداريم / تُر گرفتن = جويا شدن، سراغ گرفتن؛ مثلاً تُرش را بگير، يعنى او را جست و جو كن و سراغش را بگير )واژه‏ها، 145) / تُر بردن = تجسس و تفحص كردن ، اطلاع حاصل كردن )جهرم، 287)
1155) بُوآ شَز نيس تُر و بو = از بابا هيچ خبرى نيست
1156) نگاه كنيد به: 197
1157) هَفْ شُواَدَر hafكowصdar= هفت شبانه روز خارج از خانه
1158) كو = كوه. به ضرورتِ قافيه ه حذف شده
1159) كاكا = برادرِ كلان را گويند )قاطع، 877) / )جهرم، 317) / برادر )داراب، 174) / )سروستان، 593) / )زرقان، 83)
1160) بيوينى bivini = ببينى
1161) برو تو شوهَ بُگو كua = تو برو به آن‏ها بگو
1162) ريسو reysou = رئيس + واوِ شناسايى
1163) اگر ريسو ميگى، نخورى گولُش = اگر آن رئيس را مى‏گويى، فريبش را نخور
1164) جُلُ‏ش = منظور لباسش هست / نگاه كنيد به: 2
1165) ديگر: گفت بايه چَكِ اوسالى پيدا بِشَه / كه همه‏ش تَز بوسونى‏م، يَى‏جا بِشَه
1166) اگه خواس بِرسه، جُلُش ميدن كولُش = زيرا كه اگر خواست به‏دردِ مردم برسد، جُل و پلاسش را به كولش مى‏دهند و بيرونش مى‏كنند
1167) لَنت = تنبل )فسا، 124) / لَنتى = تنبل )داراب، 176) / )سروستان، 599) / لَنتى = آدمِ تنبل. معروف است شخصى بنامِ لَنتى آنقدر تنبل بوده كه وقتى در نقطه‏اى مى‏نشسته حتى با آمدنِ آفتاب و گرما از جاىِ خود حركت نمى‏كرده و منتظرِ برگشتنِ مجددِ سايه مى‏شده است )جهرم، 330)
1168) لَنْتُ‏ش داده بود = تكيه داده بود، لَم داده بود
1169) چونَه = چانه، پُرگويى در امرِ خريد و فروش )دهخدا، 7045)
1170) لَغَت = لَگَد )داراب، 176) / )سروستان، 598) / )نيّر، 66) / )حكمت، 175)
1171) نگاه‏كنيد: 62
1172) چيشَكِ گِليمو و هَمْبونَه مى‏زد = زيرِ چشمى گليم و كيسه‏ى آردى را در نظر مى‏گرفت
1173) پِلاس = تكه پارچه / پلاس = فرش كم بها، گليمِ ارزان قيمت، زيلو )كتاب كوچه، ج 637 7) / اثاثيه‏ى منزل )در صورتى كه بخواهند آن را محقر و مختصر جلوه دهند( )فرهنگ، 169) / خيمه‏اى ديد، در وى پلاس‏پوشى نشسته. زر به وى سپرد تذكرةالاولياء، عطارِ نيشابورى، ص 72)
1174) پَريد و چار تا پِلاسَ‏م وَر دُشت = از جا برخاست و چند تا لباس و خِرت و پِرت را هم برداشت
1175) طُرْفَ‏ى = طرفه‏ى، عجيب و غريبى / منظور كلمه‏ى مصادره است
1176) اَ دَر = بيرون )لار، 110)
1177) اَ دَر اُرد = به در آورد
1178) نگاه كنيد به: 2
1179) جُل آبيو = )جُل + آبى + واوِ شناسايى( اشاره به آجانِ زمانِ شاه است كه لباسش آبى رنگ بود
1180) سُكْمَتى sokmati = بدذات، بدجنس، بداخلاق، بدقِلِق، لجباز، يك‏دنده / يك دنده، لجباز )حكمت، 222) / سُكمَت = آدمِ بدخُلق. عبوس )جهرم، 309)
1181) كُرُك = كُرْك = ماكيان را گويند كه از بيضه‏كردن بازآمده و مست شده باشد )طع، 901) / دوره‏اى كه مرغِ خانگى تخم نمى‏گذارد و مست و آماده‏ى خوابيدنِ بر روىِ تخم است )جهرم، 319) / مرغِ كُرُچ )سروستان، 594) / مرغِ از تخم افتاده كه آماده‏ى خوابيدن است )نيّر، 60) / )شيراز، 120) / )همسان با گويشِ زردشتيان يزد و كرمان( )كيانى، 205) / كُريك )دشتستان، 105)
1182) اِنْگا مُرغِ كُرُكِ قُت‏قُتى بود = انگار مرغِ كُرچِ قدقدى بود
1183) دِرّ = دَرز = شكاف. دَرزگرفتن = شكافى را دوختن )واژه‏ها، 264 و 265
1184) دِرِّتومون = پارگىِ‏شلوار /نك: 123
1185) تومونُ‏ت = تُنبان‏ات، زيرِشلوارى‏ات /نك:123
1186) نَه پاكَت مى‏ديم = نه نامه و شكايتى مى‏نويسيم
1187) پوى‏نى = پايينى. مراد مسئولينِ رده‏هاى پايين است
1188) خُدَى xodey = خداىِ
1189) تا خُدَى بالى‏سَرى راش واكُنَه = تا خداىِ‏بالاىِ‏سرى راهش‏را بازكند
1190) بوكوفه bukufa = بكوبد