2095) گُوگَلى gowgali = نامِ كوچه‏اى است
2096) تَشْ كرده بودن = آتش كرده بودند. آتش كردنِ در سرِ كوچه براى آگاهى دادن به همسايگان و ديگران از مُردنِ يكى از تازه درگذشتگان است. اين رسم كه تا يكى دو دهه پيش مرسوم بود از آيين‏هاى بازمانده از دورانِ زردشتيانِ ايران است.
2097) رُونَه = تابوت / رونى )سروستان، 588)
2098) رُونَه و تَحْتى rowna o tahti = هر دو مترادفِ يك ديگر و به معناى تابوت است
2099) دو سْ تاشون do s tہكu= دو سه نفرشان
2100) پُى تَشو poy taكu= پاىِ آتش + واوِ معرف
2101) گِلِ هم = در هم )حكمت، 391)
2102) گِلِ هم رفته بودن = درهم فرورفته بودند
2103) كَلْ سُليمون بَرَشون تلخى مى‏خوند = كربلايى سليمان براى‏شان تلقين مى‏خواند
2104) كُپُرى kopori= سبدى حصيرى و ريزبافت و سردار. كُپُرى = 1- ظرفى است كه معمولاً مدور است و در آن مُهر و تسبيح نگه‏دارند و از برگ نخل يا ساقه‏ى برنج و گندم بافند 2- قرابه‏ى كوچكى است كه شكم بزرگى دارد )واژه‏ها، 446) / كوپورى = سبدِ كوچكى است كه از الياف بافته مى‏شود و در آن تخمِ مرغ و يا چيزهايى شبيه آن نگهدارى مى‏شود )سروستان، 595) / سبدى كوچك و دردار جهتِ نگهدارىِ لوازمِ ريز و كوچك به‏خصوص لوازمِ خياطى )شيراز، 129) / نوعى سبدِ كوچك ظريف و دردار )زرقان، 83)
2105) مُهردون mohrdoon= جاى مُهرِ نماز
2106) قربانِ ناندانِ بى‏نان‏ات بشوم
2107) ديگر: بُوآ از دستِ نزول‏خور مُردى؟
2108) مى‏پِلِكيدى mypelekidi= تلاشِ وافر مى‏كردى، افتان و خيزان مى‏كردى / اوهم اجازه داد شب‏ها در دفترش بخوابد و بعدازظهرها درچاپخانه‏اش بِپِلِكَد تا كارى فراگيرد )لوح، دفترى درقصه، شماره 5، زمستان 53، ابراهيم گلستان، 39)/ ديدم دختر هشت‏ساله‏اى درآن‏ميان مى‏پلكيد )سه‏قطره‏خون، 133)
2109) مالِكو،اَصّا نِگى بالا نمى‏كرد = مالِكى‏كه برايش كار مى‏كردى اصلاً خدارا درنظر نمى‏گرفت
2110) تُولِ towl= تاوُولِ / آماس. برآمدگى روى پوست كه در آن آب جمع شده باشد و بر اثرِ سوختگى يا بيمارى ]يا كاركردن[ و حمله‏ى ميكروب ايجاد شود )فرهنگ، 190) / هر نوع برآمدگى روى پوست يا مُخاط كه درونِ آن، مايع جمع شده باشد )سخن، 557) / آبله، جوشِ آبدار )كتاب كوچه، ج 443 10) / توول = لحنى است از تاوُل: آبله، جوشِ آبكى، آبدانه. بس كه بيل زده دستاش يكپارچه ئوول و توول شده )كتاب كوچه، ج 651 10) و آول و تاوَل = پر از زخم و ابله؛ مثلاً پا، بر اثرِ راه رفتنِ زياد )كوچه، ج 856 1)
2111) تُولِ دَسْ‏سُ‏ت towl e dassot = تاوُولِ دستت
2112) لوكِ بَلوچا = شترِ بلوچ‏ها
2113) تيغِ آفتُو ہftow = سرِ آفتاب، هنگامِ بيرون آمدنِ خورشيد. شاعر مى‏توانست واژه‏ى ديگرى به‏كار گيرد ولى از آن جايى كه مى‏خواهد آغازَ روزِ زحمت كشان را چون تابلويى جاودانه به مَعرضِ نمايش بگذارد از تيغ استفاده مى‏كند تا تداعى‏گرِ بُرّندگى و تيزى و زخم و خون و خشم و خشونت باشد
2114) واكُشى = بپردازى، تسويه كنى
2115) تَى tey= زيرِ
2116) اَفتو aftow = آفتاب )دشتستان، 78)
2117) تَى اَفْتُو دومَنَه = زيرِ آفتابِ كوهِ دامنه
2118) چَرَكى = چاركى. يك چهارم من )سال‏هاى ابرى، على اشرفِ درويشيان، صفحه 1628)
2119) بَنَه = ميوه‏ى درختِ جنگلى پسته‏ى كوهى )آموزگار، 113) / پسته‏ى وحشى )شيراز، 32) / ميوه يا دانه‏ى روغنىِ درختى است جنگلى به همين نام از تيره‏ى سماقى‏ها )زرقان، 35) / بَنَه = )پهلوى wan) )دشتستانى، 44) / كه همان بَن يا وَن است، گياهى‏است بسيار چرب و آن را با پسته پيوند مى‏كنند )محقق، 23) / بَنَك = محصولِ درختِ بنه )ممسنى، 111) / بَنَك )دشتستان، 82)
2120) هى عرق رِختى بِرى چَرَكى بَنَه = مُدام عرق ريختى براىِ چاركى بَنه )پسته‏ى كوهى(
2121) كَنَه = حشره‏اى موذى
2122) تُوسون towsدn = تابستان
2123) اَفتو aftow = آفتاب )دشتستان، 78)
2124) گُو گُنْدى gow gondi= گاوِ اَخته شده
2125) شاعر را بنگر كه با قدرتِ تمام بيشترين بارِ معنايى‏را از واژگان به‏نفعِ زحمت كشان و فراموش‏شدگانِ جامعه زمان خويش‏را اخذنموده و اثرى‏ماندگار ازخود برجاى‏نهاده‏است
2126) جِمِزِ نون = به‏جاىِ نان
2127) پاتِ خشخاش = بوته و برگ‏هاىِ اضافىِ خشخاش
2128) نگاه كنيد به: 27
2129) بى‏بى = لقبى است كه زنِ خان و ارباب داشت. )البته توده‏ى مردم به مادر بزرگ‏شان مى‏گويند(
2130) آغا = ارباب، خان
2131) هى بيگى جون مى‏كَنيم، مُزُمو كَمَه = مُدام بگويى جان مى‏كَنيم و مزدمان كم است
2132) تَه ميگَن = به تو مى‏گويند
2133) قاچُش دادى qہcضoك= گريختى، به‏سرعت رفتى / شَه قاچَه = گريخت، فرار كرد )داراب، 172)
2134) ماصِلِ ريسو mہsel_e reysu= مأمورِ حصولِ ماليات
2135) مُزِ حرفَى moze harfay = مزدِ حرف‏هاى
2136) قُلُّقو = )قُلُّق + واوِ شناسايى( ماليات. پولى بوده كه فراش‏هاى حكومتىِ سابق به زور براى خودشان از مردم مى‏گرفتند، انعامِ زوركى )واژه‏ها، 430)
2137) پُى‏نو poeynu = كوهى‏است دراستهبان. چون دربالاترين نقطه‏ى كوه قراردارد به‏طعنه به‏چنين اسمى نامور شده‏است / پُينو poinu = انگورستان و بادامستانى است در ارتفاعاتِ جنوبىِ استهبان )حكمت، 322)
2138) كوه توده touda = كوه توىِ دژ، مُعرّبِ آن تودِج است. كوه و منطقه‏اى است وسيع در استهبان
2139) كَهْكُم = گياهى است جنگلى با چوب‏هاى بسيار محكم كه از آن به عنوانِ هيزم استفاده مى‏شود )حكمت، 338) / چوبِ محكمى دارد )محقق، 23)
2140) وَصلَى پيرَنُ‏ت vasley piranot= وصله‏ى پيراهن‏ات
2141) نگاه كنيد به: 417
2142) جومَن guman = لباس، پيراهن )داراب167) / جومه )جامه( پيراهنِ مردانه و زنانه )ممسنى، 112) / پيراهن )سيرجان، 68) / پيراهن )سيرجان، 68) / جُمَه )لار، 113) / پيراهن )اَهِل، 141)
2143) گُشنَه goكna = )پهلوى gursk) گرسنه )جهرم، 325) / گُسنَه = گرسنه )ممسنى، 118) / )سروستان، 597) / گُسنه )سعدى( / )اِوَز، 109) / )لار، 115) / )زرقان، 97) / گرسنه )نى‏ريز، 9)
2144) بى ذات و قوت = بدونِ خورد و خوراك
2145) بُونَه bowna= بهانه
2146) پَتَه = رسيد، حواله، برگه / جواز، نامه، سند )آموزگار، 126) / ورقه، جواز، بليت، نوشته، كاغذى كه به نحوى سنديّت داشته باشد و در فلان يا بهمان مورد چيزى را ثابت كند، مترادفِ بيجك )كوچه، ج 271 7) / قبض، نوشته، سفته )جهرم، 280)
2147) او كِه پسِ نيم كَتَه = منظور دكتر است
2148) دو زارَم = دو هزار هم = دو ريال هم
2149) سوزنُ‏ش كُتَه = سوزنش سوراخ است، آمپول زن
2150) شو بديم كu bedeim = به آن‏ها بدهيم
2151) جَى jey = به‏جاىِ
2152) نك: 156
2153) حسرت دونىِ بدِ آتشى = كنايه از ايرانِ ستم‏شاهى است
2154) چى كه مونده بَرَمون = چيزى كه براى‏مان مانده است
2155) كَپَك‏و = كَپَك + واوِ شناسايى )معرفه( آخرين باز و بسته كردنِ دهان و سپس مرگ / كَپَك زدن = جان كَندن )داراب، 174) / خوابيدن )با تحقير همراه است( )نيّر، 59) / باز و بسته كردنِ دهان هنگامَِ مُردن‏زرقان، 83)
2156) يَى هُو yay how= يك باره‏گى
2157) مَرگو سَرقُلْفى دَرَه = اين گونه مُردن سرقفلى دارد
2158) كَلَفَه = كلافه، مُچاله، لِه و لَورده. درهم شدن، گيج‏شدن، متحير و مبهوت )واژه‏ها، 469). سخت ناراحت و عصبانى كردن )فرهنگ، 650) / كلاف )سروستان، 594)
2159) ديگر: بيش از اين فاش مكن سرِّ نهان / كه همين است سرانجامِ جهان
2160) اَگَه اَشكات بِشَه همقَدِّ اَنار = اگر اشك‏هايت بشود به‏اندازه‏ى انار
2161) بَرَت اَ بُوآ مى‏شَه = برايت به‏پدر مى‏شود
2162) وارَسvہras = فرصت، مجال / )وا = پيشوندِ فعلى = باز + رَس رسيدن( فرصت )جهرم، 336) / )فسا، 124).
2163) كُتوكو kotooku= خانه‏ى محقر + واوِ شناسايى
2164) بيگى‏نَم biginam= بگوييد هم
2165) نَگِرْبَن nagerban= گريه نكنند
2166) يَى ساتَه yay sہta= يك ساعت است
2167) گُر = 1- شعله‏ور 2- چابك، زِبْر و زرنگ. در اين‏جا مراد بخشِ دوم است.
2168) تا بِ‏تَى tہ be tey = تابه‏تا، تابِتا، روبه‏رو، مقابل، قرينه / لنگه به‏لنگه، لنگه و شبيه )فرهنگ، 185) / روبه رو، مقابل )سروستان، 581) / تاواتى = مقابل )حكمت، 387) / دخترك تابِتاىِ مادرش بود. )نادرويش، 31)
2169) تا بِ‏تَى من اَ او تَى كف‏كُر بود = روبه روىِ من در آن طرفِ دامنه‏ى كوه بود
2170) نَنَه = )اوستا hana) زنِ مسن )دشتستانى، 62) / مادر )دهخدا، 20129)
2171) جاتو = جاى‏تان
2172) گَرمَكى garmaki= باقله‏ى پخته و گرم
2173) پَلَه‏لو = گيج، نيمه‏جان، ناتوان / palalou = نيمه‏جان، بى‏حال )داراب، 165) / )خفر، 519)
2174) صُوبى‏ش sowbiك = صبحى‏اش
2175) واگو شاد و كلمه‏ش كردى يا نَه = شهادتينش )اَشهد، تَشهُد( را گفتى يا نه؟. اَشْهَدْ اشهد كَلَمه = كلمه‏ى عربى است به‏معنىِ شهادت مى‏دهم؛ و منظور از آن متن موسوم به‏شهادتين است كه با اين كلمه آغاز مى‏شود و هر فردِ مسلمان معتقد بايد به‏هنگامِ موت يا آماده شدن براى مرگ آن را بر زبان جارى كند تا به مسلمانىِ خود اقرار كرده با ايمانِ كامل از دنيا رفته باشد. شهادتين را اشهد كلمه نيز نامند: اَشهدُ اَن لااللَّه الّى‏اللَّه. اَشهدُ اَنَّ محمّدً رسول‏اللَّه. اَشهدُ اَن‏اميرالمؤمنين على ولى‏اللَّه...)كتاب كوچه، ج 542 2)
2176) لِت = پاره، لَخت )طع، 1031) / قسمت، نيمه )جهرم، 328) / تكه )اَهِل، 144) / تكه‏اى، قسمتى، جزيى، پاره‏اى، گوشه‏اى )شيراز، 140) / )زرقان، 101) / )دهخدا، 17316) / )حكمت، 276)
2177) لِتَ خونَه؟ = نصفِ خانه
2178) وَخْم = وَقف
2179) گوئيز guضeiz= درختى است خودرو با ميوه‏هايى سرخِ زِرِشكى، آخرين ميوه‏ى فصلِ سال / كيالك )حكمت، 328)/ زالزالك، كيالك، كويچ، عوسج )معين، 1713) / درختى است كوهى و پايدار با ميوه‏اى سرخ‏رنگ و خارهايى تيز و معروف.مؤلفِ فارسنامه ناصرى براين باور است كه نامِ كوه گيلويه از اين ميوه گرفته شده و مى‏نويسد: نام ميوه‏اى است در كوهستان كه در فارسى آن را كيالك و در اصفهان كويج و در تهران زال‏زالك گويند. )فارسنامه‏ى ناصرى، حاج ميرزا حسن حسينى فسايى، انتشارات كتابخانه‏ى سنايى، قسمت دوم، ص 262) و نيز نگاه كنيد به: تاريخ اجتماعى كوه‏گيلويه و بويراحمد، يعقوبِ غفّارى، انتشارات گلها، اصفهان، چاپ نخست، 1378، ص 39) / )شيراز، 130) / )دهخدا، 11059)
2180) چَن‏تا بونَه = چند تا درخت
2181) اَ مريض‏خونه‏ى اِمريكا رفت؟ = پرسشِ تأكيدى. بدين معنى كه شمس مى‏داند كه چنين شخصى حتا نانِ خوردن ندارد ولى رندانه و به طعنه مى‏پرسد كه آيا مانندِ كسانى كه از مابهترانند و تا كوچك‏ترين كسالتى عارض شد بارِ سفرِ فرنگ و ينگه دنيا را مى‏بندند و در بهترين بيمارستان‏ها و نزدِ زُبده‏ترين دكترها معالجه و مداوا مى‏شوند، به آمريكا هم رفت؟
2182) شَز خواسَن = از او خواستند
2183) ديگر: حالا سَروانىِ چاروُو كى مى‏شَه؟ / والِ پيوندىِ كُرپُو، كى مى‏شَه؟
2184) تورَه‏دون tدradoon = شغال دان، نامِ كوهى در استهبان
2185) وَخْم بِرِى شُو نُهُمَه = وقف براىِ شبِ نهم است
2186) چِكِنا = چكنه‏ها، گوسفندهاىِ يكى دوتا كه در گله‏ى‏ديگران است. خُرده‏مالك، خُرده‏پا )فرهنگ، 280). گله همه‏اش از آنِ كَلميشى نبود. چكنه هم در آن گوسفند داشت. )كليدر، 46)
2187) يَى‏جا بِرِى مَشْ بَگُمَه = يك جا براى مشهدى بيگم است
2188) كولار = بزغاله‏ى يك ساله )سروستان، 596)
2189) كولارِ خَلَج kulہr= گونه‏اى بُز
2191) اُفْتيدَتِ نَنَه‏م ofteidate nanam= افتاده‏است به‏مادرم، سهميه و ميراثىِ‏مادرم
2192) همه گَلى hama galy= همه‏گانى، همگى
2193) سَكينه‏ى كَلَرو = سكينه‏ى از سنِ شوهر رفتنش گذشته + واوِ معرفه / كَلَر = بزرگ، رشديافته، متضادِ كُرپه )زرقان، 89) / درشت اندام است و وقتِ شوهر دادن )حكمت، 286) / دست‏نخورده )داراب، 174)
2194) بِدين شَه بومون‏على = بدهيدش به بمان‏على
2195) كُل‏كُل / كِلِش كِلِش = يواش يواش، آرام آرام )سروستان، 594)
2196) پيش بَرَش بِنْدازَه عَمَّه‏ش كُلْ‏كُلْ = عمّه‏اش كم‏كم برايش رديفِ اولِ رُوار را ببافد و به او بياموزد
2197) يَى دِفى yay defey= يك دفعه‏اى
2198) مُرْوا = )پهلوى murwہg) فال )دشتستانى، 61) / فالِ نيك، دعاى خير، ضدِ مرغوا )عميد، 946)
2199) يَى دِفى مُرْواشِ بُلْ‏بُرونِ اَبُلْ = يك‏دفعه‏اى آرزومنديم‏كه دست‏حلال كردنِ )ختنه‏كردنِ( اَبُل‏را ببينيم
2200) بِخْتَر = بهتر )خفر، 517)
2201) هَمْبونَى hambooney= اَنْبانه‏ى، كيسه‏ى
2202) ديگر: زودتر كُنجِ لَحَد رَخت بكش
2203) بميرين چيشوتوهِ بَچّانَفتَه = بميريد تا ديگر چشم‏تان به بچه‏ها نيفتد
2204) دِگَه گُى كارُتوهَ اين‏جا نَفْتَه = ديگر گاهى كارتان به اين‏جا نيفتد
2205) چيشوتون اَ اِى گَت و گُشْنا نَفْتَه = چشم‏تان به گد و گرسنه‏ها نيفتد
2206) نگاه كنيد به: 6
2207) گَپ نزن، لاشِ تو بگير = حرف نزن، بپيچ و چيزى نگو
2208) زيرِ گِرْدام كارا با اُسا كريم = زيرِ چوب‏هاى مزار هم كارها با خداوند