375) فعله =كارگر)سره، 160)
376) پاك‏شان، همگى‏شان
377) پَخْشَه = پشه، مگس
378) اَروا مُرداش، شَه ميگَن بازرگان = ارواحِ مُردگانش، به‏او مى‏گويند بازرگان
379) نگاه كنيد به: 36
380) شب‏كه‏شدبادستِ‏خالى‏مى‏رودبه‏خانه
381) زَنكو zanaku = زن + ك تصغير + واوِ معرفه
382) مى‏دَتُشِ = به او مى‏دهد
383) غُرُنَه = داد و فرياد، قال و مَقال، فحش و فضيحت
384) ديگر: جان دهنداز پىِ يك‏لقمه‏ى نان / بعدِ يك‏هفته ايَم عايدُشَه / مالِ يَى شى گُلِ اُوشَن شَه مى‏شَه؟
385) نگاه كنيد به: 53
386) با چُس و فيس = با اَدا و اَطوار
387) توبره tobra = كيسه‏واره‏اى‏كه‏پيشه‏وران‏ابزارِكارِخودرادرآن‏نَهند)كوچه، ج 597 10)/ كيسه بزرگ، كيسه‏اى كه‏مسافران‏وشكارچيان‏لوازمِ‏كاروتوشه‏خودرادرآن‏گذارند)معين،1160)/كوله‏پشتى)همسان‏با گويشِ زردشتيان يزدوكرمان()كيانى،199)
388) توبره‏اى كولَه‏شَ koulaكa = توبره‏اى بر پشت دارد
389) ليسlis=بُن‏سرخ،گياهى‏خوردنى‏شبيه تَره‏كه‏به‏طورِخودرودركوه‏هامى‏رويد/گياهى‏است‏علفى‏ازتيره پياز كه‏ازاسفندماه‏درارتفاعات‏مى‏رويدوبرگ‏هاى‏پخته‏آن‏بمصرفِ‏خوراكِ‏انسان‏مى‏رسد)حكمت،274و330و 369)
390) سيردَر sirdar= گونه‏اى سبزى وحشى و كوهى اما خوراكى
391) رُواس = ريواس
392) چَن = چند
393) بِلهَر = گونه‏اى گياهِ كوهى
394) كَراچين = كراچى
395) كاه‏كُما = گونه‏اى گياهِ كوهى مخصوصِ خوراكِ گوسفندان، جلال‏آل‏احمد در كتابِ اورازان به‏خوبى اين گياه را توصيف كرده است
396) مِجْرى mejri = چمدانى كوچك با روكشى از حَلَب / جعبه‏ى كوچكى است كه اثاثيه‏ى قيمتى در آن نهند. جعبه‏اى كه زنان وسايلِ آرايشِ خود را در آن گذارند )واژه‏ها، 564) / صندوق كوچك، جعبه، جاى خُرده‏ريز )آموزگار، 544) / صندوقچه )سال‏هاى ابرى، 1639) و )سخن، 2092) / جعبه‏ى كوچكِ ساخته شده از چوب )فرهنگِ كردى،5. 38) / ]گلپايگانى، اراكى، بروجردى[ صندوقچه‏ى آهنينِ محكم كه درِ آن بسته شود و قفلِ محكمى دارد )معين، 3877) / مى‏جى‏رى migiri = جعبه‏ى تخته‏اى سردار شبيه چمدانِ كوچك )داراب، 177) / صندوقچه‏اى كه در آن وسايلِ ظريف يا گران قيمت مى‏گذارند )زرقان، 1 (105))ك7ى‏قرواپ ن
397) دوكونو dukunu = دكان + واوِ معرفه
398) چى cضey = چاى
400) فِرفِرو = گونه‏اى اسباب‏بازى كودكانه كه زنانِ غُربتى و كولى‏هاى دوره‏گرد مى‏فروختند. ما بچه‏هاى آن زمان با هزار التماس و گريه و زارى و خود را در گِل پِلِكاندن، ده شاهى از مادرمان مى‏گرفتيم و مى‏خريديم و در سينى يا مجمعه مى‏چرخانيديم و خوشحال بوديم كه آن چنان مهارتى در پِردادن )چرخاندن( پيدا كرده‏ايم كه فرفرو به‏خواب مى‏رود. يادش بخير آن روزها. آن اسباب‏بازى‏ها كجا و اين آتارى و سِ‏گا و بازى‏هاى كامپيوترى كجا؟!
401) سُرسُرو = گونه‏اى اسباب بازى
402) كتيرامو = كتيره‏هاى‏مان
403) پاكُش = تمامش
404) عاروسَك = عروسك
405) بِى‏نِى‏زا binizہ = )بينيزه‏ها( صمغِ درختِ بَنه
406) تِى‏تِى‏ش مامانى = قشنگ و لوكس و زيبا / چيزهاى آراسته، بَزك كرده، تَر و تميز )فرهنگ، 227) او پشتِ شيشه مغازه‏ها مى‏ايستاد و محوِ تماشاى تيتيش مامانى‏هاى پشتِ شيشه مى‏شد )قلعه‏ى مالويل، 43)
407) بِشَه = بشود
408) تُرُوزون torowzدn= ترازو
409) كه نَخواد دِگَه با تُرُوزون بِكَشَه = كه نَخواهد ديگر با ترازو بكشد
410) او بُوآسگ دِلُ‏شَم اَ همى خوشَه = آن پدرسگ دلش هم به‏همين خوش است
411) ميره باش‏باش كه قشنگه چيامون = به‏خودش مى‏بالد و مى‏نازد كه: چيزهاى‏مان قشنگ است
412) دَسْ‏كارِ شهرِ فرنگه چيامون = چيزهاى‏مان ساخته‏ى شهرِ فرنگ است
413) كُدُم = كدام
414) تَختو = تَخت + واوِ معرفه
415) اِمالَه = ميل دادن، برگردانين، در فارسى به‏معنىِ داخل كردن داروى مايع بوسيله‏ى آلتِ مخصوص در امعاء غلاظ گفته مى‏شود )عميد، 154). آب‏اماله = مخلوط كردن آب و كف صابون، يا جوشانده‏ى گلِ ختمى، كه براى پاك كردن امعاء به‏وسيله‏ى اماله به‏بيمار تنقيه مى‏شود )كوچه، ج 801 2)
416) جُشُنده‏ى اِمالَه = جوشانده براى اماله كردن
417) سَرِ هم كرده كه دل‏دردى بيات = آن جوشانده را سر هم كرده كه نفر دل‏دردى بيايد
418) اَك و اَرْدالى = )اَك + اَرْدال، مثلِ پول و مول، كَژ و مَژ(. اردال نامِ طايفه‏اى از عشايرِ ايلِ خمسه است كه بيشترين نفراتِ آن در گُرده‏ى استهبان زندگى مى‏كنند
419) از لَرْدى = از بيرون، خارج از خانه و شهر / لَردى = بيرون )داراب، 176)
420) شَه بِگَه = به او بگويد
421) بى‏نيزه = صمغِ درختِ بَنَه )پسته‏ى وحشى( كه قدرتِ چسبندگىِ زيادى دارد )حكمت، 212 و 243 و 276 و 339 و 364)
422) تُخمِ دِبْشو = گياهى دارويى. )دِبْش + واوِ معرفه( مزه‏ى دبش = مزه‏ى گَس / مزه‏اى شبيه سيبِ نارس )جهرم، 300) / مانند مزه‏ى چاى بدونِ قند يا مزه‏ى خرمالو، هر چيز كه دهان را بهم مى‏كشد )زرقان، 62) / گَس )سروستان، 586) / )نيّر، 41)
423) پى‏ليزگ pylizg= جوش، دُمَل / پيله = غده‏ى چركين، عفونتى كه در لثه يا زيرِ دندان يا كِنارِ ناخن‏هاى پشت‏دست و پا يا بر پلكِ چشم به هم رسد و سخت و متورم باشد و تا چركِ آن بپزد و برسد و سر واكند و خارج شود رنج و آزارِ بسيار رساند: پيله‏ى دندان، پيله‏ى انگشت )= عقربك(، پيله‏ى چشم )= سُنده سلام، گُل مُژه ]گوئيزك[(. )كتاب كوچه، ج 1073 8)
424) سى و پَنْ شَى = سى و پنج شاهى (1/75 ريال(
425) اوشَن owكan = آويشن )سروستان، 578)
426) شُوخُوس كowxows= كسى كه شب خواب ندارد، نگهبانِ شب، شب‏پا / )شو = شب‏خوس = خُسب خُسبيدن( نگهبانى كه شب‏ها براىِ حراستِ مغازه‏ها پشتِ دكان مى‏خوابد )جهرم، 312)
427) گَزمه = پاسبان، خبرچين )دشتستان، 108)
428) شُوگَردَه كowgarda= شب‏گَرد است
429) كَپيتان = تحريف شده‏ى كاپيتان. نامِ آدمِ ساده لوحى بوده كه با لياسِ مُندرِس، گدايى مى‏كرده و اظهار مى‏داشت كه قبلاً شغلش كاپيتانِ كشتى بوده و اكثرِ مردم نيز او را مى‏شناختند )حكمت، 319)
430) گِنْدْزَن = دوزنده، گيوه‏دوز، خياط / گِند = بخيه و كوك در خياطى و كارهاى دوختى )شيراز، 135)
431) قايم = محكم
432) كَشُمَن = كشيدن، وزن‏كردن
433) پيشِ ريسَم كه بيرى شُو، ديدنُ‏ش = پيش رئيس هم كه شب بروى به‏ديدن‏اش
434) هى غَريُو بُكُنى = هرچه داد و بى‏داد كنى
435) هى غَريبَ‏م بُكُنى، چى پا نداره = هر آن‏چه هم كه ننه‏من غريبم در بياورى، چيزى پا ندارد و به‏نتيجه‏اى نمى‏رسى
436) اِنعاماى = انعام‏هاى. در اين جا مقصود رشوه است
437) اِنعاماىِ كِرِ مُشْتى، تو كارَه = چرا كه دور از چشمِ تو رشوه‏هاى كنارِ دستى در كار است
438) اوسوغون نيس osooqoon= استخوان نيست
439) بيسى كن bisi = روانه‏كن، بفرست / بيسى‏كردن = فرستادن و ارسال و اعزام داشتن )واژه‏ها، 85) / فرستادن )ممسنى، 110) / گسيل كردن، روانه كردن )آباده، 147)
440) اُسْپُلَى ospoliy= طحال‏هاى. اِسپُرز = طحال، در تداول به‏آن سپرز، اِسبُل، اِسپُل، اُسپُل و اُشپُل نيز گويند )كتاب كوچه، جلد 2، ص 436) / اُسپُل = )تحريف كلمه‏ى سپرز( طحال )جهرم، 274) / )فرهنگ شيراز، 18) / )دهخدا، 11839)، )سيرجان در آئينه‏زمان، ص 398)
441) جود = جهود
442) پى‏پِلاسَى pei pelہsay= پيه و چربى‏هاى گوسفند
443) ديزى dفzف = ]ديز = دز = دژ[ ظرفِ سُفالين يا سنگى كه در آن معمولاً آبگوشت پزند )معين، 1593) / )سخن، 1093) / ظرفِ مسى يا سنگى يا گِلى كه در آن غذا پخت كنند )آموزگار، 290) / قابلمه‏ى مخصوص )ممسنى، 113) / گوشك )ديزى( ظرفى است به شكلِ استوانه كه نوعِ گِراشىِ آن بسيار معروف بود )اِوَز، 31) / ديخلو dixalu)اَهِل، 39) / )به گويشِ زردشتيان يزد و كرمان = ديزَه( )كيانى، 202)
444) ديزيو صُوبى تَشُ‏ش بُكُنى تا شوم = اگر از صبح تا شام بر زيرِ آن ديزى آتش بكنى
445) لَتَه‏كُهْنُوlatta kohnow = تكه پارچه‏ى كهنه + واوِ معرفه. كنايه‏از آن گوشتِ ميشِ سالخورده است
446) مَرَق maraq = آش، شوربا، آب‏خورشت، جوهر هر چيز، شيرينه )معين، ص 4035) / چربى، مزه، طعمِ خوراكى )واژه‏ها، 569) / مِرِق = شيره، عصاره و آبِ چيزى را كشيدن، توانايى )سروستان، 600)
447) طوم tum = مزه )ممسنى، 116) / )تحريف شده‏ى طعم( مزه، طعم )جهرم، 313)
448) نگاه كنيد به: 62
449) مَرُو marow= معبرِ آب، حوضچه‏ى مخصوصِ تقسيمِ آبِ جارى
450) گَر شدى تشنه، بِنِه پوز اَ مَرُو = اگر تشنه شدى، دهانت را بگذار در جدولِ آب )كنايه از تشنگىِ زياد در اثرِ خوردنِ آن كباب است(
451) كه تَه پِرِتو مى‏شونه = سرگيجه و بيرون‏روندگى مى‏گيرى
452) سُپُل = نانِ گِرد و كُلفتى كه‏از آردِ ذرت در نانوايى‏هاى نانِ سَنگَكى مى‏پختند / نانِ ضخيمى به‏ضخامتِ 2 تا 4 و قطرِ 10 تا 15 سانتى متر كه از آردِ ذرت در نانوايى‏ها تهيه مى‏گرديد )حكمت، 208) / نانِ كُلُفت )داراب، 171)
453) ديگر: بَس كه خوردم سُپُلِ داغِ فَطير / شكمم گاه زند بَم، گَه زير
454) گُشنَه goكna = )پهلوى gursk) گرسنه )جهرم، 325) / گُسنَه = گرسنه )ممسنى، 118) / )سروستان، 597) / گُسنه )سعدى( / )اِوَز، 109) / )لار، 115) / )زرقان، 97) / گرسنه )نى‏ريز، 9)
455) مِردَكِ گُشْنَه كه نونوا شَه ميگَن = آن مردكه‏ى گرسنه كه به‏او نانوا مى‏گويند
456) اُسا = استاد
457) ريق‏ماسى = لاغر و مُردنى، كسى كه در حالِ احتضار است، كسى كه مى‏خواهد ريقِ رحمت را سر بكشد / ناتوان، رنجور، لاغر )داراب، 170) / ريغو، لاغر و ضعيف )سخن، 1180) / ريقماسو = كوچك و بى ارزش، شخصِ ظريف و لاغراندام )سيرجان، 108) / ريغماسى = آدمِ ضعيف و زردنبو و مردنى و ريزه‏نقش و مريض و كم‏مقاومت يا كسى كه از نظرِ معنوى و از لحاظِ باطن ضعيف و ناقابل باشد )فرهنگ، 432)
458) گِردَه‏شون = گِرده = )پهلوى gird) نانِ گِردِ تنورى )مشتق از واژه‏ى گِرد )دايره( فارسى( )دشتستانى، 58) / قرص )نان( )نيّر، 63) / نوعى نانِ دايره‏اى‏شكل و كمى هم كلفت )شيراز، 133) / نانِ غيرِ تُنُك )طع، 982) /نوعى‏ازنان‏باشد)جهانگيرى(/ نانِ‏كوچكى به‏قطرِ 15تا20 سانتى‏متر )حكمت،339)/ )دهخدا، 16809)
459) غُبر = )عربى( دَمه و بخارِآبِ زيادِ هوا در فصلِ تابستان كه ناراخت كننده است. بخارِ آبِ گرم )جهرم، 314) / بخار )حكمت، 272 و 284)
460) شُومُنده = شب مانده
461) فَطير = نانى كه خميرِ آن درست وَر نيامده باشد )معين، 2555) / سرشته، خميرشده )سره، 159)
462) تَپ‏تَپو = نانِ كُلفتى‏كه به‏جاىِ استفاده‏از تيرِچوبىِ‏خميرپهن‏كُنى، بادست، تاپ‏تاپ برروىِ خميرمى‏زنند
463) تَسْمَه = بندِ چرمى كه بدان چيزى را بندند، دوالِ چرمى)فرهنگ معين، ص 1082)
464) اِنْگا پِلاس = مانندِ تكه پارچه / پلاس = فرش كم بها، گليمِ ارزان قيمت، زيلو )كوچه، ج 637 7) / اثاثيه‏ى منزل )در صورتى كه بخواهند آن را محقر و مختصر جلوه دهند( )فرهنگ، 169) / پشمينه درويشان، پشمينه گُستردنى، جاجيم )برهان قاطع، 265) / لباس و فرشِ كهنه و مُندرِس )جهرم، 282)
465) سيوك siyowk= سِنِ گندم، آفتِ گندم / سياهك، آفتِ گندم )سروستان، 589)
466) گُرگاس = گُرگاز، علف‏هاى هرز ازقبيلِ دُمِ‏اَسبو و زنجيركو و گيلار كه‏در مزارعِ گندم مى‏رويد. شلمك، تخمِ يولاف كه دوسر باشد )فرهنگ معين، صص 2947 و 3264). گياهى است علفى شبيه گندم با دانه‏هاى سياه و تلخ، اگر با دست لِه شود به‏صورتِ گَردِ سياهرنگى در مى‏آيد، در مزارغ گندم مى‏رويد و سبب تلخى نان مى‏شود )فرهنگ زرقان، ص 97). دانه‏اى است كه در غلات ديده مى‏شود و سياه رنگ است و اگر در غله‏اى باشد و آن را آرد كنند نانش تلخ مى‏شود )واژه‏ها، 505)
467) شُوا = شب‏ها
468) نگاه كنيد به: 29
469) گَت و گُشناشو = گرسنه‏هاى‏شان، )گَت و گُشنا مانندِ پول و مول، كَژ و مَژ(
470) لُك lok = گِرد و قُلُمبه و درهم‏تنيده‏شده / هر چيزِ گُنده و ناتراشيده )طع، ( )جهرم، 329) / تكه‏ى بزرگ، برآمدگى )داراب، 176) / درشت،برجسته )سروستان، 599) / همه )اَهِل، 145) / برآمده )نيّر، 66) / آماس، ورم، برآمدگى روى بدن )شيراز، 141) / درشت، برجسته )زرقان، 102) / )دهخدا، 17433) / لُك )افغانى( = گنده و برجسته )جويُم، 416)
471) اَ a = به
472) گُتو = بزرگ، گُت + واوِ معرفه
473) لُك‏لُكاشِ اَ بوآى گُتو ميدن = پول‏هاى كلان را به‏رده‏هاى بالاتر مى‏دهند
474) بِرى = براى
475) يَى‏جا yay jہ = يك‏جا
476) عَرَبَن = عرب هستند
477) چه ميگى كاكا = چه مى‏گويى برادر
478) اَلُو alow= اَلو alow = در اوستا = alov / آتشِ شعله ور )جهرم، 274) / )خفر، 516) / شعله‏ى آتش )آباده، 104) / شعله‏ى آتش، زبانه‏ى آتش )عميد، 153). اَلاو = آتشِ شعله‏ناك )برهان قاطع، 110) / )فرهنگ، 65) / )كتاب كوچه، ج 782 2) / نوك مژه‏هايش به هُرمِ الاو واجزيده بود )كليدر، 597) / صورتش سرخ شد. مى‏گفتى الو گرفت )هجرت سليمان، محمود دولت‏آبادى، ص 30)
479) بِگيرَتِ = بگيرد به
480) سنديكا = )سينديكيَت( syndicate = اتحاديه‏ى صنفى
481) دَنْگ و فَنْگ = ادا و اطوار، برو و بيا، زَرق و برق
482) شمس به‏خوبى مى‏دانست كه رژيمِ سراسر وابسته به‏آمريكاى شاه به‏چيزى جز ظواهرِ امر و چپاوُلِ اموالِ مردم به‏نفعِ آمريكا نمى‏پردازد
483) كَج و كُولَه kaj o kowla = پُر از پيچ و خَم
484) كُتِ فِتْنو = )كُت + فتنه + واوِ معرفه( سوراخِ فتنه، مركزِ دسيسه، مُراد جايى است كه در آن پُر از حيله و نيرنگ و حقه‏بازى است و جز در جهتِ سركوبِ مردم به كارِ ديگرى اشتغال ندارد / كُت = )پهلوى katak= خانه( لانه‏ى حيوانات، خانه‏ى محقر )جهرم، 317) / سوراخ )داراب، 174) / اتاقكِ چوبى و گِلى )سروستان، 593) / )همسان با گويشِ زردشتيان يزد و كرمان( )كيانى، 205)
485) تَنگِ‏زاغ = تَنگِ‏زاغ تنگه‏اى بينِ حاجى‏آباد و بندرعباس است كه در قديم دزدگاهِ معروفى بوده و هم اكنون داراىِ تونلى است. شاعر، در اين‏جا، سنديكا را به دزدگاه تشبيه كرده‏است
486) گَز = واحدِ اندازه‏گيرى طول در ايران قبل از تسلطِ متر، معادلِ 104 سانتى‏متر
487) جيم = گونه‏اى پارچه‏ى ارزان‏قيمت
488) سه‏زار = سه‏هزار، معادلِ سه ريال
489) اِى جيمو، بَزّازا از تَه ندارَن = اين پارچه‏ى جيم، بَزّازها اصلاً ندارند
490) اُتُل = تحريف شده‏ى اتومبيل است كه به‏تخفيف اُتُل مى‏گويند )كتاب كوچه، جلد 2، ص 121)
491) از هَمون‏جام با اُتُلْ كَم ميارَن = از همان‏جا هم با اتومبيل كم‏تر مى‏آورند
492) مَلْكى malki = )منسوب به مَلِك( گيوه )جهرم، 334) / يك‏نوع گيوه‏اى است‏كه تخت آن‏از لته كهنه ساخته و رويه‏ى آن بافتنى است )آموزگار، 609) / پاى افرازى است مانند گيوه كه كفِ آن را شيوه و روىِ آن را رووه يا رووار گويند و در كازرون و اصطهبانات و آباده ساخته و دوخته مى‏شود )فرق بينِ گيوه و مَلِكى اين است كه معمولاً مَلِكى پاشنه‏ى چرمى دارد در حالى كه پاشنه‏ى گيوه از جنس رووه و نخى و يا به عبارت بهتر گيوه، پاشنه‏ى عليحده ندارد( )واژه‏ها، 578) / نوعى كفش شبيه گيوه اما پاشنه‏ى آن چرمى است )نيّر، 68) / نوعى گيوه )ممسنى، 118) / گيوه )فسا، 124) / )داراب، 177) / )زرقان، 106) / كفشِ كتاىِ دستباف )اَهِل، 145) / مَليكى )درتوجان، 120) / مَلكى = مَلكين = )همسان‏با گويشِ زردشتيان يزد و كرمان( )كيانى، 208) / )دشتستان، 112) / )حكمت، 211) / )واگوشك‏ها، 230)
493) نگاه كنيد به: 36
494) تَه ميگَه پات پَتى كُ بِذارِ روش = به‏تو مى‏گويد پايت را برهنه كن و بگذار به‏رويش
495) كَمَر = به چرمِ دوخته شده در پيرامونِ شيوه‏ى )تخت( گيوه گفته مى‏شود
496) قَفَلِ گُو gow = كمرگاهِ گاو، بالاىِ باسنِ گاو
497) نگاه كنيد به: 69
498) كَل ابوطالب = كربلايى ابوطالبِ قدرتى يكى از بهترين استادانِ شيوه‏كَشى بود
499) گُزَگ gozak = قوزَكِ پا )داراب، 175) / )اِوَز، 113) / )اَهِل، 130) / )حكمت، 210)
500) نگاه كنيد به: 4
501) اَغْم = كمرگاه، گودىِ دو طرفِ شيوه
502) سَنْبُرُش = سنگ‏بُرش
503) پاپوش = گيوه، مَلكى )مَلكين(
504) بَرَم = برايم، براى من
505) نگاه كنيد به: 1
506) ماس‏ماليش كَرده = سر هم بندى كرده است
507) موهَ muصa = به‏ما
508) نگاه كنيد به: 61
509) او نونُم، او قاتِخُم، او پاپوشُم = آن از نانم، آن از خوراكم، آن هم از گيوه‏ام
510) چه بِگَم واللَّه، كه بَسَه چيش و گوشُم = چه بگويم واللَّه، كه بسته‏است چشم و گوشم
511) اِشْكَف‏زيو = اِشْكَك‏بيز، غربالى است كه با آن انجيرِ خوب و بد را از هم جدا مى‏كنند
512) تَه‏توآش = تَه توهايش / باقى مانده‏ى هر چيز )فرهنگ، 226)
513) تَه‏توآش هر كَه ماخات، چَكى بِبَرَه = فروختنِ جنس بدونِ توزين و يا كيل كردن )جهرم، 295) / )نيّر، 34) / باقى‏مانده‏هايش هر كس كه مى‏خواهد، مى‏تواند با قيمتِ كمى ببرد. چكى فروختن يعنى جنسى را بدون تعيين وزن و مقدار، به‏قيمتِ معينى فروختن؛ يكى از شعراى اصفهان گفته است: )واژه‏ها، 216)
514) بَد كُو نيس kow = بد قلق نيست
515) بُزَتُ = بز هست و
516) چِكِنَه = چسبنده، لوچ، چسبناك مثل شيره و عسل / چسبناك، نوچ )شيراز، 63) / )زرقان، 55) / )سروستان، 584) / چسبنده، سِمِج )نيّر، 34) / )فسا، 121) / )جهرم، 295) / )خفر، 526) / )دشتستان، 92)
517) نوعى چسب‏است به‏صورتِ پودر درآورند و در آب ريزند و كاغذ و مقوا را چسبانند )فرهنگ، 484)
518) بُشْكا = بشكه‏ها. از كلمه روسىِ بُچكا، ظرفِ بالنسبه بزرگى به شكلِ استوانه كه دو قاعده آن مساوى و قسمتِ وسطِآن برآمده‏تراست )كوچه، ج 1347 5)/ ظرفِ‏چوبىِ‏بزرگِ‏شكم‏دار به‏شكلِ‏استوانه)جويم، 412)
519) خودِ بُشْكا ميارَن ميدَنِ كِلاس = با خودِ بشكه‏ها مى‏آورند و مى‏دهند به‏بچه‏هاى كلاس
520) قلى‏شب‏مى‏خردوروزمى‏كندبه‏ماست
521) دوزار = دوهزار،دوريال
522) اسهال‏ميگيرى
523) از پَچَلى = از كثيفى و پَلَشتى. چَلُم، تحريف شده‏ى چپل است و به‏معنى ناپاك )واژه‏ها، 99) / پچل = چرك، آلوده، پليد )آموزگار، 127) / كثيف، بد )پهلوى bazag، اوستايى bazda) )دشتستانى، 46) / كثيف، ناپاك )همسان با گويشِ زردشتيان يزد و كرمان( )كيانى، 196) / )آباده، 164) / )حكمت، 367) / - خوش اومدى. اول برو دماغتو پاك كن، دست و روتو بشور. من بچه‏ى پَچَل و دماغو نمى‏خوام )شما كه غريبه نيستيد، هوشنگ مرادى كرمانى، ص 75)
524) ماسو = ماست + واوِ شناسايى )معرفه(
525) تيماج = چرم‏هاى نرم و نازك است كه از پوستِ بز ساخته مى‏شود )واژه‏ها، 174) / پوستِ بُز كه چرمِ كم بهايى است )كتاب كوچه، ج 729 10) / پوستِ بُزِ دباغى شده )معين، 1181)
526) رنگِ تيماجِ بُزيَه = رنگِ پوستِ دباغى شده‏ى بُز است
527) پَخْشَه = پشه / مگس )دشتستانى، 69)
528) بِز bez = زنبور، به زبانِ فرانسه هم بز گفته مى‏شود. / )فسا، 119) / )زرقان، 35) / )داراب، 164) / )سروستان، 579) / )اَهِل، 140) / بِنج )خفر، 51) / باز )اِوَز، 113) / بيز )درتوجان، 239) / )حكمت، 212)
529) رِنْج = مارمولك
530) خَزوك xazouk = سوسك. / )اوستا pazdu پهلوى pazduhپارسى خبزدو و خبزدوك( سوسكِ سياه )جهرم، 297) / سوسكِ حمام و منزل )نيّر، 39) / غَزوك = خزوك = سوسك، عموماً به حشراتِ سخت‏بال گفته مى‏شود )زرقان، 80) / )فسا، 122) / )سروستان، 585) / سوسكِ سياه )داراب، 173) / )درتوجان، 223) )شيراز، 75) / )دهخدا، 8357) / خبزدوك بر وزنِ پرستوك به معنى خبزدوست كه جعل و سرگين گردانك باشد )قاطع، 418) / )معين، 1398) / سوسكِ سياه )خفر، 527) / )اَهِل، 142)
531) تَغار = تاغار، ظرفِ سفالىِ بزرگ‏تر از حصين و با دهانى گشادتر از قاعده‏ى آن / سفالينه‏ى زُمُختِ لعابدارى كم و بيش مخروطى شكل با دهنه‏ى گشاد كه در آن ماست ريزند يا خمير كنند. نوعِ ويژه‏اى از آن كه لعابى سوهان‏وار دارد به كارِ سائيدنِ كشك مى‏آيد )كتاب كوچه، ج 398 9) / حصين و قدح‏هاى بزرگِ سُفالى لعاب دار و يا بدونِ لعاب )واژه‏ها، 153) / ظرفِ سفالى يا گِلى شبيه كاسه‏ى بزرگ با دهانه‏اى گشاد كه براى نگه‏دارىِ گندم، ماست، دوغ، خمير، يا مانندِ آن‏ها به‏كار مى‏رود )سخن، 630) / )تركى( 1- ظرفِ سُفالى دراز كه در آن ماست ريزند. 2- ظرفى گِلين كه در آن گندم و جو خمير كنند، لاوك. 3- واحدى برابرِ با 10 كيلو )طبقِ فرمانِ غازان خان پادشاه مغول( )معين، ج 1، ص 1105) / تشتِ گِلين كه در آن آب كنند و غذا خورند يا گندم و جو پُر كنند. )فرهنگ، 204)
532) حَصين = ظرف سفالى استوانه‏اى شكل كم ارتفاع با لعاب آبى‏رنگ كه در آن ماست بريزند و يا با آرد خمير درست كنند / تغارى كه از گِل ساخته باشند )شيراز، 71) / تغار، ظرفِ سفالى بزرگ براى ماست )سروستان، 585) / ظرفى سفالى لعابدار به‏شكلِ استوانه كه در آن خمير و لور درست مى‏كنند )حكمت، 188 و 334) / تَغارِ سُفالى )واگوشك‏ها، 221)
533) نگاه كنيد به: 46
534) گَچ و گيخا = گَچ و گيخا )مانندِ گَت و گُشنا، پول و مول، كَژ و مَژ(. گيخه = شيره‏ى نامرغوب + ها
535) گَر = اگر
536) رِخته = ريخته
537) گُند = به‏معنى خايه و تخم حيوانات و انسان )واژه‏ها، 514) / خايه، خصيه )طع، 1006) / )دشتستانى، 74) / بيضه‏ى انسان يا حيوانِ نَر )جهرم، 326) / تخم )شيراز، 135) / )زرقان، 98) / )دهخدا، 17031)
538) چَك و چيل = لب و دهان / لنج و دهان را گويند )استعمالِ اين كلمه توهين‏آميز است( )واژه‏ها، 229) / لب و لوچه )شيراز، 63) / مترادفِ چَك و چانه، چَك و پوز، دَك و دهن، لب و لوچه )دهخدا، 7207) / )داراب، 168) / )نيّر، 34) / )آتشكده، فسا، 121) / چيل = )مقلوبِ ليچ = ليج = لب( لب )جهرم، 297) / )دشتستان، 92) / لب، دهان )حكمت، 223 و 364)
539) خنْدُش = خنده‏اش
540) بَك و بهدارى‏شواَم سَرسَريه = بَك و بهدارى )مانند پَك و پول(. بهدارى‏اشان هم سرسرى است
541) جَرُشون = دعواى‏شان / جَر = )ع( دعوا/مخالفت. هياهوىِ بسيار براى‏هيچ )كتاب كوچه، ج 144 11) / )جهرم،291)/ )سروستان،583)/ )شيراز،58)/ )نيّر، 31)/ )سيرجان،63)/ )دشتستان،90)/ )حكمت، 361)
542) زَرگَريه = زرگرى است، كنايه از ساختگى و ظاهرى بودن است زيرا در پنهانى با هم تَبانى كرده‏اند
543) فيس و بادا اَ جلو مُشتريه = باد و بوروت‏ها و قيافه‏گرفتن‏ها فقط جلو مشترى‏ها است
544) شُو تَريك، چونَه بَرى پول مى‏زنن = زيرا در شبِ تاريك و جايى دور از چشمِ مردمان، براى كم و زيادِ رشوه چانه مى‏زنند
545) مُشتى ك...خُلْ مى‏بينن و گول مى‏زنن = سردمداران مردم را عده‏اى نادان و احمق تصور مى‏كنند و حُقه مى‏زنند